Hoe Marten (88) uit Haren door vertaling van Kapitein Rob terug naar Terschelling reisde. 'Nederlands is de taal van mijn hoofd; Gronings die van mijn hart'
In dit artikel:
Marten van Dijken (88) rondde onlangs een nieuwe Groningse vertaling af: Kapitein Rob en het geheim van de Bosplaat, in het dialect gedrukt als 't Gehaaim van Bosploat. Het relatief dunne stripboekje nam hem een half jaar werk en is het nieuwste in een reeks van zo’n tien Groningse vertalingen die hij in vier decennia maakte. Uitgever Personalia uit Leens brengt de heruitgave van Kapitein Rob uit en vroeg Van Dijken of hij een deel wilde bewerken; hij koos dit avontuur omdat het zich deels afspeelt op Terschelling, een eiland dat hij en zijn vrouw Auktje sinds de jaren zestig vaak bezochten.
Van Dijken groeide op in Stedum, hielp aanvankelijk in de slagerij van zijn vader en kon later terug naar school. Hij werkte lange tijd als ambtelijk secretaris van schoolbesturen in Groningen. Na zijn pensioen nam hij de coördinatie van de Groningse Bijbelvertaling op zich — een klus die uiteindelijk bijna veertig jaar in beslag nam en hem kwalificeerde als een sleutelfiguur in het behoud en de ontwikkeling van het Gronings als schrijftaal. „Nederlands is de taal van mijn hoofd, maar het Gronings is de taal van mijn hart,” zegt hij over zijn motivatie.
Het starten met vertalen ging deels via een wedstrijd van dominee Engel Jan Struif; op aandringen van zijn vrouw stuurde Van Dijken eens een inzending op en won prompt. Daarna vroeg de Culturele Raad Groningen hem mee te werken aan de Bijbelvertaling; het project liep aanvankelijk langzaam — een oud-hoofd van de Groninger taal, Simon Reker, rekende uit dat men in het oorspronkelijke tempo nog jaren bezig zou zijn — en Van Dijken zette zich er intensief voor in. Naast Bijbelteksten vertaalde hij ook een kinderbijbel, sprookjes van de gebroeders Grimm en Tom Poes (in het Gronings als Tom Koater). Hij hoopt in de toekomst ook Hector Malots Alleen op de wereld in het Gronings te kunnen brengen, maar daar is nog geen uitgever voor gevonden.
Privé tekent zich het leven van een gepassioneerde boekenliefhebber af die door gezondheidsomstandigheden van zijn vrouw moest verhuizen naar een zorgappartement in Haren en zo afscheid nam van een deel van zijn uitgebreide boekencollectie. Hij gebruikt nu een e-reader, maar blijft voorkeur houden voor papieren boeken die je kunt vasthouden en doorbladeren.
De nieuwe uitgave van Kapitein Rob telt 80 pagina’s en kost 17,50 euro. Voor Van Dijken is het geen persoonlijke literaire topkeuze, maar wel een logisch project: het verbindt zijn taalgevoel met plekken uit zijn eigen leven en draagt bij aan het behoud van het Gronings als levendige schrijftaal.