Hoe M23-rebellen de uitbraak van ebola gebruiken om macht in Oost-Congo te verstevigen

In dit artikel:

In Oost-Congo voert rebellengroep M23 in de door haar gecontroleerde gebieden een eigen ebolabestrijding uit, los van de regering in Kinshasa en met steun uit Rwanda. Dat blijkt uit onderzoek van Reuters. De rebellen gebruiken de uitbraak volgens analisten ook als podium om zich als gezagsmacht te profileren en te tonen dat ze territorium kunnen besturen.

Sinds de verovering van Goma en Bukavu begin vorig jaar bouwt M23 samen met de politieke arm AFC aan een parallel bestuur in delen van Noord- en Zuid-Kivu. Voor de aanpak van ebola hebben ze eigen gezondheidsdiensten, veiligheidsregels en controles opgezet: busverbindingen naar regeringsgebied zijn stopgezet, binnenkomende reizigers worden geïsoleerd en mogelijke contacten worden opgevolgd. Via sociale media laten M23-functionarissen zich zien als verantwoordelijke bestuurders die laboratoria bezoeken en met hulpverleners overleggen.

In de rebellengebieden lijkt de uitbraak voorlopig beperkt gebleven. Volgens WHO-cijfers zijn daar sinds mei vier besmettingen vastgesteld: één in Goma en drie rond Bukavu. Eind juni zei M23 dat de uitbraak in hun gebied voorbij was, nadat 21 dagen geen nieuwe gevallen waren gemeld. Elders in Congo gaat het virus juist verder rond: er zijn al 1.926 bevestigde besmettingen en meer dan 700 doden, en de epidemie breidt zich uit naar nieuwe provincies.

De samenwerking met de Congolese overheid blijft minimaal en verloopt vooral indirect via hulporganisaties. Rwanda ontkent steun aan M23, maar leverde wel specialisten, medische spullen en beschermingsmateriaal voor de bestrijding in het grensgebied. Analisten plaatsen daar wel vraagtekens bij: met slechts een handvol gevallen is nog nauwelijks bewezen hoe goed de rebellen een grotere gezondheidscrisis aankunnen. Bovendien maken tekorten aan testmateriaal, beschermingsmiddelen, voertuigen en brandstof de respons kwetsbaar, zeker nu de luchthaven van Goma dicht is en het banksysteem in rebellengebied stilligt.