Hoe legt Iran het internet plat en kan het ook bij ons?

In dit artikel:

Computerwetenschapper Jeroen Baert legt uit hoe het Iraanse regime sinds eind december het internet grotendeels heeft afgesloten nu grootschalige protesten uitbreken. Door internetproviders onder zware druk te zetten worden vooral residentiële verbindingen uitgeschakeld; overheidsdiensten en politie kunnen vaak geselecteerd wel online blijven. Het doel is het bemoeilijken van coördinatie, berichtgeving en het doorgeven van beelden naar het buitenland.

De methode lijkt op wat tijdens de Arabische Lente in Egypte gebeurde: niet zozeer individuele websites blokkeren, maar de gehele consumenteninfrastructuur loskoppelen. Dat verschilt van China, waar de staat juist aanbieders dwingt websites en diensten te filteren (de zogenaamde Great Firewall).

Als tegenreactie gebruiken veel Iraniërs satellietinternet van Starlink. SpaceX/Elon Musk biedt die dienst aan, maar een werkende verbinding vereist een basisstation in Iran — iets dat volgens activisten al grootschalig is binnengesmokkeld (ongeveer 50.000 units genoemd) en waartegen de autoriteiten proberen op te treden met signaaljammers.

In België zou een vergelijkbare, totale shutdown onwaarschijnlijk zijn; wel bestaan er al gerichte blokkades, bijvoorbeeld van Pirate Bay en van sites met kinderpornografisch materiaal. Voorstellen zoals nachtelijke blokkades van goksites illustreren hoe selectief afschakelen in democratische staten wordt besproken, maar ook dat zulke maatregelen technisch vaak te omzeilen zijn.

Veel mensen noemen VPN’s als ontsnappingsroute: die leiden verkeer via buitenlandse servers om geo- of censorship te omzeilen. Maar VPNs werken alleen als er nog enige internetconnectie is en zijn in sommige landen zelf onderwerp van blokkades of juridische beperkingen. De situatie in Iran toont zowel de technologische kwetsbaarheid van netwerken als de grote sociale en humanitaire gevolgen wanneer communicatieroutes worden afgesloten.