Hoe kun je veilig sporten in de hitte? 'Het zijn juist getrainde mensen die meer risico lopen'
In dit artikel:
Door de stijgende temperaturen door klimaatverandering neemt ook het risico op oververhitting tijdens sport toe. Afgelopen weekend raakten bij marathons in Groningen, Utrecht en Amersfoort meerdere lopers onwel, wat het onderwerp actueel maakt. Jelmer Alsma, internist acute geneeskunde gespecialiseerd in hittestress bij het Erasmus MC, legt uit dat het lichaam bij inspanning veel meer warmte produceert dan in rust en die warmte afgevoerd moet worden naar de omgeving. Hogere luchtvochtigheid en sterke zon verergeren dat probleem: de hitte voelt zwaarder en warmteverlies via zweet en huid wordt moeilijker.
Alsma onderscheidt twee vormen: een klassieke zonnesteek, waarbij de omgeving te warm is (bijvoorbeeld kinderen in een hete auto of ouderen in volle zon), en een inspanningsgebonden hitteberoerte, die voorkomt tijdens zware activiteit. Het wordt levensgevaarlijk zodra de kerntemperatuur boven de 40 °C stijgt; rond 42 °C kan er onomkeerbare weefselschade optreden. Waarschuwingssignalen zijn duizeligheid, misselijkheid, hoofdpijn, snelle ademhaling en vooral verandering in bewustzijn — verwarring of sufheid.
Zweten is de belangrijkste manier om af te koelen, maar bij ernstig vochtverlies kan zweten uitblijven en voelt de huid juist koud aan door bloedverschuiving naar vitale organen. Bij zware inspanning kan de lichaamstemperatuur snel oplopen — onderzoek suggereert dat vijf minuten intensief werk de temperatuur met ongeveer één graad kan laten stijgen — en daarom lopen juist goed getrainde sporters extra risico, omdat zij meer energie kunnen omzetten.
Praktische adviezen: pas doelen en tempo aan bij hitte, beweeg tijdens koelere delen van de dag, draag ademende kleding en zorg voor voldoende vocht (en eventueel elektrolyten). Herken tijdig signalen van oververhitting en stop als het niet goed gaat. Bij iemand die oververhit raakt: uit de zon halen, overtollige kleding verwijderen, koelen met natte doeken, bewustzijn en drinken controleren; bij verwardheid of ernstig zieke toestand meteen 112 bellen. Acclimatisatie en oplettendheid zijn sleutelmaatregelen om veilig te blijven sporten in warme omstandigheden.