Hoe krijg je geradicaliseerde terreurverdachten van hun ideeën af?

In dit artikel:

Na de arrestatie van drie jonge terreurverdachten in De Rijp, Rotterdam en Eindhoven staat de vraag centraal hoe gewelddadige radicalisering kan worden teruggedrongen. Twee verdachten waren eerder als minderjarige veroordeeld voor terrorisme; een 19-jarige Eindhovenaar zat vast voor het voorbereiden van een jihadistische aanslag in België en een 17-jarige uit De Rijp voor deelname aan IS.

De Waag, een centrum voor forensische geestelijke gezondheidszorg, behandelt jongeren die zijn geradicaliseerd of bij wie daar zorgen over bestaan. Radicalisering ontstaat volgens programmamanager Simone Dust vaker bij jongeren die zich geïsoleerd voelen, weinig verbinding met de samenleving ervaren, een negatief zelfbeeld hebben of met discriminatie en uitsluiting te maken kregen. Extremistische groepen bieden vervolgens identiteit, acceptatie en een verklaring voor hun problemen, vaak via online contacten.

Jongeren komen vrijwillig in behandeling na signalen van bijvoorbeeld ouders of docenten, maar meestal volgt behandeling na een rechterlijke uitspraak. In Nederland worden volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding ongeveer 250 tot 300 mensen behandeld. De aanpak is niet primair gericht op het veranderen van iemands wereldbeeld, maar op het voorkomen van nieuw geweld. Behandelaren onderzoeken daarom welke omstandigheden de bereidheid tot geweld beïnvloeden en proberen vertrouwen op te bouwen door cliënten serieus te nemen.

Naast traumabehandeling werken zij aan een positief toekomstperspectief en herstel van de maatschappelijke verbinding. Daardoor kunnen problemen hanteerbaarder worden en kan de geweldsbereidheid afnemen. Het traject duurt vaak twee tot drie jaar; het risico daalt niet meteen na de start. Over het precieze succes is weinig bekend, al neemt het risico volgens Dust vaak af wanneer jongeren ouder worden en zelfstandiger leren kiezen.