Hoe kijkt Amerika naar Groenland-kwestie? 'Ook Trumps achterban snapt het niet'
In dit artikel:
President Trump heeft openlijk interesse getoond om Groenland 'in te lijven' en liet zelfs de optie van militaire actie niet buiten beschouwing, wat de betrekkingen tussen de VS en Europa flink onder druk zet en het functioneren van de NAVO bedreigt. NU.nl vroeg zich af hoe Amerikanen en deskundigen tegen die ontwikkelingen aankijken; hieronder de belangrijkste punten.
Publieke opinie in de VS
- Veel Amerikanen staan sceptisch of onverschillig tegenover Trumps plannen. In verschillende peilingen scoort steun laag: Reuters/Ipsos rapporteerde ongeveer 17% steun, een CNN-enquête 25% en een Quinnipiac-onderzoek liet zien dat 86% tegen het gebruik van militaire middelen is en 55% tegen een aankoop van het eiland.
- Opvallend is dat ook veel Republikeinse kiezers zich niet automatisch achter Trump scharen bij dit onderwerp; ongeveer de helft van hen keerde zich tegen de plannen in enkele onderzoeken. Een deel van de bevolking blijkt bovendien niet goed op de hoogte van het debat rondom Groenland.
Militaire haalbaarheid en ethiek
- Een invasie is in theorie denkbaar, maar praktische en juridische drempels zijn hoog. De Amerikaanse krijgsmacht is hiërarchisch en militairen zijn gewend bevelen strikt op te volgen; weigering van bevelen kan leiden tot straf of ontslag.
- Democratische politici riepen sommige militairen op om 'onwettige bevelen' te negeren; dat leidde tot onderzoek door het ministerie van Justitie naar vijf van die politici. Militair deskundigen benadrukken dat strijdkrachten in de praktijk meestal uitvoeren wat de politiek besluit, en dat het niet verstandig is te rekenen op breed moreel verzet binnen de krijgsmacht.
Motieven: grondstoffen en strategie
- Grondstoffen spelen een duidelijke rol in de Amerikaanse interesse: Groenland heeft minerale en strategische waarde in het Arctische gebied. Of Trump dat via onderhandelingen met Denemarken en Groenland kan regelen is onzeker; experts twijfelen aan de noodzaak van Amerikaans bezit voor nationale veiligheid, al kan Trump dit anders zien.
- In een interview met The New York Times stelde Trump dat bezit voordelen biedt die huren of leasen niet geven en noemde het voor Amerikanen 'psychologisch noodzakelijk' Groenland echt in bezit te hebben.
NAVO, Rutte en machtsspel
- De NAVO-secretaris-generaal is diplomatiek leider en fungeert als facilitator tussen alle 30+ lidstaten; besluitvorming vereist vaak unanimiteit, waardoor de secretaris-generaal in feite veel 'bazinnen en bazen' heeft — met de VS als meest invloedrijke lid.
- Mark Rutte lijkt te kiezen voor een diplomatieke, verzoenende houding richting Trump, ook door diplomatiek veel lof te uiten, een strategie die in Den Haag en elders tot discussie leidt. Dat maakt het lastiger om op de NAVO-vloer duidelijk stelling te nemen wanneer het machtigste bondgenoot zelf een probleem vormt.
Kortom: het Groenland-debat wekt veel scepsis binnen de Amerikaanse samenleving, roept complexe juridische en militaire vragen op, en zet de geopolitieke verhoudingen tussen Washington, Kopenhagen en de NAVO onder spanning. Of de zaak uitmondt in kooponderhandelingen, een akkoord over hulpbronnen of alleen veel diplomatieke ruis, blijft voorlopig onzeker.