Hoe kan de Venusvliegenvanger zo snel dichtklappen? Wetenschappers ontrafelen mysterie achter vleesetende plant

In dit artikel:

Onderzoekers van de Aix-Marseille Universiteit publiceerden deze week in Science nieuwe inzichten in hoe de Venusvliegenvanger zijn klemmen zo snel sluit. Ze tonen aan dat de plant in minder dan een seconde de spanning van de buitenste celwanden kan loslaten, waardoor de opengesperde bladeren bliksemsnel dichtklappen — typisch binnen een tiende van een seconde. Met onder meer een 3D-cameraopstelling bekeken de wetenschappers het sluitingsproces en concludeerden dat een zeer snelle verslapping van celwanden de belangrijkste oorzaak is: alsof je het haakje van een muizenklem weghaalt.

De studie weerlegt een eerdere hypothese dat snelle waterverplaatsing tussen cellen het mechanisme verklaart; dat transport blijkt te traag voor zulke razendsnelle bewegingen. Het gevonden mechanisme gebruikt hetzelfde principe als celwandverandering tijdens plantengroei, maar dan op een veel kortere tijdschaal — iets wat weinig eerder is beschreven. Een externe biomechanicus merkt dat dit waarschijnlijk de snelste mechanische verandering in plantaardige celwanden is die tot nu toe is vastgesteld.

De onderzoekers zien ook toepassingsmogelijkheden buiten de plantkunde, bijvoorbeeld bij ontwerp van robuuste, snelle actuatoren in robotica waar spanningsevenwicht en beweging zonder spieren van belang zijn. Het volledige plaatje is echter nog niet compleet: op moleculair niveau blijft onduidelijk wat precies verandert tijdens de sluiting. Dat biedt aanknopingspunten voor vervolgonderzoek.