Hoe Iran de onderhandelingen probeert over te nemen met tien eisen
In dit artikel:
Een door Teheran opgesteld tienpuntenplan vormt de komende twee weken de onderhandelingsbasis tussen de Verenigde Staten en Iran. Pakistan heeft beide partijen uitgenodigd om vrijdag verder te praten in Islamabad; volgens president Trump biedt het plan een werkbare uitgangspositie en is er slechts een korte periode nodig om een akkoord te finaliseren.
Belangrijke punten uit het Iraanse voorstel zijn: bindende garanties dat Iran niet opnieuw door de VS of diens bondgenoten wordt aangevallen; een halt aan alle militaire operaties in Libanon en tegen door Iran gesteunde bondgenoten; het volledig opheffen van alle Amerikaanse sancties; en het vrijmaken van de doorvaart in de Straat van Hormuz onder voorwaarde dat elke tanker een vergoeding tot maximaal twee miljoen dollar betaalt en passage plaatsvindt onder directe coördinatie van Iraanse strijdkrachten. Iran presenteert het plan als diplomatisch succes en wil daarmee het initiatief naar zich toetrekken.
Verschillende eisen uit het plan stuiten echter op grote bezwaren. Israëlische premier Netanyahu heeft al aangegeven dat aanvallen op doelen in Libanon, gericht tegen Hezbollah, zullen doorgaan, wat de Iraanse eis tot cessation van vijandelijkheden tegengaat. De voorgestelde tol voor de Straat van Hormuz — in de media soms de “Hormuzbelasting” genoemd — wordt door veel landen gezien als juridisch problematisch: volgens het VN-Zeerechtverdrag geldt in internationale zeestraten het recht van transitpassage, en het opleggen van tol kan worden opgevat als een blokkade of zelfs piraterij. Bovendien zou zo’n heffing de wereldolie- en gasprijzen direct kunnen opdrijven.
Ook nucleaire en sanctievraagstukken vormen struikelblokken. Acceptatie van Iraanse verrijking en het behoud of herstel van verrijkingscapaciteit is een rode lijn voor Washington en vooral voor Israël; het eerdere westerse doel was dat Iran hoogverrijkte uraniumvoorraden moest uitfaseren. Volledige opheffing van sancties zonder dat Iran vooraf onomkeerbare stappen zet — zoals het ontmantelen van bepaalde nucleaire installaties of het staken van steun aan milities in de regio — wordt in Amerikaanse kringen gezien als het prijsgeven van het belangrijkste drukmiddel.
De komende veertien dagen zullen duidelijk maken of de partijen onder Pakistaanse leiding uitkomen op een duurzaam staakt-het-vuren of zelfs een vredesregeling, of dat de onverenigbare punten — met name de Hormuz-regeling, sancties en nucleaire garanties — de gesprekken doen vastlopen.