Hoe het Duitse Poetin-beleid mislukte
In dit artikel:
Katja Gogler en Georg Mascolo gingen na 24 februari 2022 op zoek naar het waarom van de Duitse blinde vlek tegenover Rusland. Hun boek Das Versagen reconstrueert hoe Berlijn sinds de jaren negentig signalen van Russische ondermijning negeerde, persoonlijkheden verstrengelde met het Kremlin en daarmee een diepe energieafhankelijkheid en geopolitieke kwetsbaarheid creëerde.
Al in 1998 waarschuwde een BND-dossier voor de nauwe verwevenheid van Russische geheime diensten, de maffia en de staat. In 1999 meldde de Duitse ambassade in Moskou dat de tsjekisten aan de macht waren; inlichtingendiensten bleven wantrouwig tegenover de opkomst van Vladimir Poetin. Die scepsis verdween echter toen bondskanselier Gerhard Schröder vanaf 1998 een persoonlijke band met Poetin cultiveerde — culminerend in uitnodigingen, gezamenlijke uitstapjes en vertrouwelijke gesprekken. Die mannenvriendschap leidde tot nauwe staats- én persoonlijke relaties waarmee Rusland politieke goodwill kocht.
Belangrijke keerpunten: Schröders steun aan de Nord Stream-pijpleidingen en zijn benoeming tot voorzitter van de aandeelhouderscommissie kort na zijn vertrek uit de politiek; Matthias Warnig, een vroegere DDR-Stasi-verbinding en Poetin-bondgenoot, als belangrijke schakel; en Merkel die ondanks waarschuwingen bleef volharden dat de pijpleidingen een privaat economisch project waren. Het gevolg was een groeiende afhankelijkheid van Russisch gas — volgens Gogler & Mascolo een beleidskeuze die Poetins macht en imperialistische ambities voedde in plaats van te beteugelen.
De auteurs beschrijven ook Duitse militaire samenwerking met Rusland: leveringen en technologie-uitwisseling rond oefencentra (Altmark, Rheinmetall) en plannen voor gezamenlijke training in Mulino. Hoewel samenwerking na de Krim-annexatie van 2014 formeel werd stopgezet, ging Mulino door en fungeerde het later als repetitieterrein voor grootschalige oefeningen die leidden naar de invasie van Oekraïne.
Het boek bekritiseert Merkel scherp: Minsk II hield tijdelijk de escalatie tegen maar werd nooit robuust afgedwongen; defensie, cyberweerbaarheid en sanctiehandhaving bleven ondermaats; Russische hybride aanvallen en kapitalen konden ongemoeid blijven. Politieke geloof in democratisering via economische integratie, zeggen de auteurs en betrokken politici achteraf, bleek een fundamentele misrekening.
Als les noemen Gogler & Mascolo dat Duitsland — historisch gevoelig voor lessen over verleden fouten — nu zelf fout zat en dat die fouten hoge kosten eisten, vooral voor Oekraïne. Sinds de VS zijn steun heeft beperkt, nam Duitsland vanaf 2025 een leidende donor- en diplomatieke rol voor Kyiv; in 2026 werd die steun verder opgevoerd onder bondskanselier Friedrich Merz. Het boek is een aanklacht en zelfonderzoek: een oproep om oorzaak en verantwoordelijkheid van het Duitse falen in de omgang met Poetin en Rusland onder ogen te zien.