Hoe FVD profiteert van angst en stilte. Doodzwijgen is geen oplossing
In dit artikel:
Na een kritisch stukje over Forum voor Democratie (FVD) begon bij parlementair verslaggever Arend van Wijngaarden vrijwel meteen een stroom dreigberichten, nadat Kamerlid Gideon van Meijeren zijn foto op Twitter/X had gedeeld. Die ervaring is volgens hem geen uitzondering: politici en journalisten in Den Haag krijgen regelmatig intimidaties en bedreigingen, en dat heeft gevolgen voor de politieke cultuur en berichtgeving. Veel politici vermijden het onderwerp of zwijgen over FVD, deels uit angst voor reacties, deels omdat aandacht een partij kan laten groeien.
Tijdens een recent debat in de Tweede Kamer — gehouden op dinsdag en gericht op omgangsvormen en opruiende taal in de nasleep van anti-azc-rellen — stond vooral FVD in het vuur van de kritiek. FVD-voorzitster Lidewij de Vos weigerde expliciet te beantwoorden of haar partij aan complottheorieën en etnisch exclusieve opvattingen vasthoudt, waardoor vrijwel de hele Kamer, ook rechts, de indruk kreeg dat die ideeën niet wezenlijk verworpen worden. Kamerleden van uiteenlopende partijen namen de gelegenheid te baat om De Vos langdurig onder vragen te zetten; zij reageerde zichtbaar geïrriteerd.
Het probleem is niet nieuw: FVD werd eerder bekritiseerd om pro-Russische retoriek tijdens de oorlog in Oekraïne en om complotthema’s rond corona, en ook Thierry Baudet sprak ooit publiekelijk buitenissige theorieën. Wat veranderde lijkt vooral het gezicht van de partij, niet de inhoud. Tegelijkertijd scoort FVD in recente peilingen van Maurice de Hond weer rond zestien zetels en wint de partij aanhang, zeker in Noord-Nederland — deels doordat andere partijen aan rechts terrein verloren (zoals BBB en de PVV) en deels doordat jonge kiezers politici vooral via sociale media als TikTok leren kennen.
Van Wijngaarden benadrukt dat het routinematig worden van bedreigingen en de normalisering van opruiende taal de democratische discussie verzwakken: sommige politici en journalisten houden zich in of zwijgen, terwijl FVD zich geregeld als slachtoffer presenteert en daarmee steun weet te mobiliseren. De zaak illustreert hoe intimidatie, media-aandacht en de verspreiding van extremere standpunten elkaar versterken en de politieke sfeer in Nederland beïnvloeden.