Hoe een voetbalveld een kerkhof werd: Arnaud De Decker reist voor VRT NWS naar Soedan
In dit artikel:
In Omdurman, een wijk van de Soedanese hoofdstad Khartoem, is een lokaal voetbalveld tijdens de oorlog veranderd in een geïmproviseerd kerkhof. VRT-journalist Arnaud De Decker kon uitzonderlijk naar de stad reizen en trof er verwoesting, rouw en verhalen van bewoners die hun leven zagen instorten. Omdat het gewone kerkhof bij de Ahmed Hussein-moskee onbereikbaar was doordat de paramilitaire RSF wijken afsloot, begroeven families hun doden op het sportveld — kleine hopen grond nemen nu delen van het gras in. Achtige Youssouf Bouchara (80) wijst naar twee nichten die nog steeds onder het veld liggen; hij wacht op autoriteiten om hen te herbegraven volgens de regels.
El Rashedin was voor de oorlog een levendige, diverse arbeiderswijk met zo’n 100.000 bewoners. Drie jaar na het begin van het conflict in april 2023 leeft slechts een fractie van die bevolking nog in de wijk; huizen zijn geplunderd of ingestort en veel mensen zijn gevlucht. Giddani Kalcon (51), medewerker van de Universiteit van Khartoem, beschrijft hoe de buurt een frontlinie werd waar beide strijdende partijen scherp vuur openden. Na een gewelddadige inval door RSF-milities vertrok hij in wanhoop; 43 mensen die hij kende zijn omgekomen, door zowel geweld als ontbering en ziekte.
De schade manifesteert zich ook op andere manieren: straten liggen vol wrakken, die door buurtbewoners en lokale autoriteiten opgestapeld zijn tot een ‘autokerkhof’. Veel woningen uit de jaren zeventig raakten onherstelbaar beschadigd nadat steunbalken waren verwijderd door gewapende groepen. Toch klinkt er ook veerkracht: teruggekeerde inwoners zeggen dat ze opnieuw willen opbouwen — nu met stevigere materialen.
Informatievoorziening is schaars: journalisten komen moeilijk binnen en mobiele netwerken haperen. Tegelijk escaleert het geweld door steeds vaker ingezette drones; recente luchtaanvallen in Kordofan hebben tientallen burgers gedood, onder wie slachtoffers op een markt en een opvangplaats voor ontheemden. Lokale bronnen melden onder meer een aanval op de weg naar Dilling waarbij 24 mensen omkwamen en een latere aanslag waarbij 28 doden vielen. Het conflict draait om een machtsstrijd tussen legerleider Abdel Fattah al-Burhan en RSF-baas Mohamed “Hemedti” Dagalo. Tienduizenden burgers zijn al omgekomen (schattingen lopen uiteen van 140.000 tot meer dan 400.000) en meer dan 14 miljoen mensen zijn ontheemd; internationale instanties beschuldigen beide partijen van oorlogsmisdaden en de VS stelt dat RSF genocidale daden pleegt.
Temidden van deze wanhoop biedt voetbal een schuchtere troost. Op het veld tussen de graven verzamelen jongeren zich voor een potje; coach Wadie Abdellah (45) ziet sport als een manier om psychisch herstel en onderlinge samenhang te bevorderen. Voor veel bewoners blijft dat belangrijk: het spel bindt mensen van verschillende achtergronden en geeft even lucht in een wijk die nog herstellende is van oorlog, honger en verlies.