Hoe een serie en corona het eeuwenoude schaken in een digitale miljoenenindustrie veranderden

In dit artikel:

E-schaken heeft een prominente plaats gekregen op het wereldkampioenschap e-sports, dat deze weken in Parijs wordt gehouden. Van 11 tot en met 15 augustus nemen topspelers het daar tegen elkaar op in een digitale variant met tien minuten bedenktijd en zonder tijdsbonus per zet. De partijen worden gespeeld achter computers, terwijl het publiek onder meer live de hartslag van de deelnemers kan volgen. Streamers verzorgen het commentaar.

Magnus Carlsen geldt als favoriet. De Noor verliet in 2022 het klassieke wereldkampioenschap, omdat hij naar eigen zeggen motivatie miste en de grondige computeranalyses van zijn tegenstanders de creativiteit uit het spel haalden. Sindsdien richt hij zich vooral op rapid en blitz, waarin hij wereldkampioen is, en op freestyle-schaken. Ook bij de eerste editie van het e-schaaktoernooi op de WK e-sports werd hij kampioen.

In Parijs treft Carlsen onder anderen Hikaru Nakamura, de nummer twee van de wereld en een schaakstreamer met meer dan drie miljoen YouTube-volgers. Ook Hans Niemann behoort tot het deelnemersveld. De aantrekkingskracht van online schaken is sinds de coronapandemie sterk toegenomen en kreeg extra momentum door de serie The Queen’s Gambit. Chess.com telt inmiddels meer dan 250 miljoen leden.

Die digitale populariteit trekt veel kijkers en sponsorgeld aan. De winnaar in Parijs ontvangt 250.000 euro, aanzienlijk meer dan de prijzen bij gerenommeerde klassieke toernooien zoals Tata Steel in Wijk aan Zee en de Sinquefield Cup in de Verenigde Staten. De gelijktijdige planning van die laatste wedstrijd leidde tot protest van zeven topschakers, onder wie Anish Giri. Zij vreesden dat spelers tussen beide belangrijke evenementen zouden moeten kiezen. Giri koos uiteindelijk voor de Sinquefield Cup, waaraan ook Jorden van Foreest meedoet.

Ondanks de snelle groei van de digitale vorm blijft klassiek schaken de belangrijkste discipline. Alle deelnemers in Parijs zijn ook grootmeester in die variant. Carlsen is niet onverslaanbaar: in juni behaalde hij in Oslo zijn slechtste resultaat in elf jaar. Toch blijft hij in Parijs de voornaamste kandidaat voor een nieuwe wereldtitel.