Hoe een angstcultuur de grootste intensive care van Nederland beheerst
In dit artikel:
Bij het Erasmus MC op de intensive care bestaat al jaren een cultuur waarbij personeel terughoudend is om problemen aan te kaarten, zeggen huidige en voormalige medewerkers tegen NOS/Nieuwsuur. Uit gesprekken met 21 huidige en vijf oud-collega’s, ondersteund door vertrouwelijke mails, medische dossiers, interne rapporten en psychologenverslagen, blijkt dat angst voor represailles en sociale intimidatie medewerkers belemmert om zorgwekkende situaties te melden — ook wanneer het de meest kwetsbare patiënten betreft.
Cootje van der Ende, voormalig teamleider verpleegkundigen, en ic-arts Han Meeder noemen voorbeelden van medewerkers die werden overgeplaatst of beknot in hun werkzaamheden. Meeder, gespecialiseerd in complexe beademing, kreeg tijdens en na de coronacrisis restricties waardoor hij alleen op de gespecialiseerde thorax-ic mocht werken; collega’s zien zulke maatregelen als straf en als risico voor de patiëntenzorg. Drie artsen zouden tussen 2017 en 2021 onder leiding van afdelingshoofd Diederik Gommers zijn overgeplaatst; twee mochten niet op andere afdelingen werken. Verpleegkundigen spreken over een cultuurkentering tijdens de coronaperiode, toen protest tegen het opnemen van te veel patiënten werd afgewezen en een directielid het verplegend personeel later vergeleek met “rupsjes nooitgenoeg”. Volgens medewerkers leidde dit tot angst, beroepsmatige uitsluiting en in minstens drie gevallen tot psychische klachten, bevestigd door afschriften van psychologen.
Zestien van de geuite bronnen zeggen expliciet dat zij wegens die werkcultuur geen melding maken van zorgpunten. Klachten blijken vaak geen verbetering te brengen; wie wél melding deed riskeerde arbeidsconflicten of vertrek. Sommige incidenten werden bij de ombudsman gemeld, maar het ziekenhuisbestuur stelt geen signalen van die kant te hebben ontvangen.
Het Erasmus MC stelt dat het van groot belang is dat medewerkers zich veilig voelen en dat er meerdere laagdrempelige mogelijkheden zijn om ongewenst gedrag te melden. Het bestuur erkent twee overplaatsingsgevallen maar geeft in algemene termen aan dat afdelingshoofden in overleg met HR personeelsbeslissingen kunnen nemen; concrete toelichting wordt vanwege privacy achtergehouden.
De gepresenteerde casussen roepen vragen op over leidinggevend optreden en transparantie binnen een academische ic-omgeving, vooral omdat beperkte aanspreekcultuur en personele sancties volgens medewerkers directe consequenties kunnen hebben voor de kwaliteit en veiligheid van zorg.