Hoe doet de NOS verslag van de oorlog tussen Israël, de VS en Iran?
In dit artikel:
"Sinds 9 uur hebben we niets meer van onze familie gehoord", vertelde een Nederlandse Iraniër aan de NOS nadat de verwachte escalatie werkelijkheid werd: in de vroege ochtend vielen de VS en Israël Iran aan; Iran sloeg kort daarna terug met raket- en andere aanvallen op Israël en doelen in de Golfregio. Het nieuws leidde tot een weekend van uitgebreide live-verslaggeving bij de NOS, maar journalisten konden niet onafhankelijk uit Iran berichten of eigen beelden maken.
Correspondenten zoals Daisy Mohr willen wel ter plaatse, maar dat kan praktisch niet: buitenlandse media hebben al lange tijd nauwelijks toegang tot Iran en worden zwaar gecontroleerd. Sinds de eerste aanvallen lagen internet en telefoonverkeer voor een groot deel plat, waardoor direct contact met bronnen en families wegviel. Sporadische getuigenissen van Iraniërs — zoals de hierboven geciteerde telefoontjes — blijven desalniettemin belangrijke bouwstenen voor de berichtgeving.
De redactie werkt met verschillende typen bronnen: officiële verklaringen van legers en regeringen, toespraken van leiders, staatsmedia, en eigen verslaggeving uit Israël waar correspondenten wél ter plekke vragen kunnen stellen en beelden maken. Israëlische media opereren echter onder formele militaire censuur; in Iran is onafhankelijke journalistiek vrijwel afwezig en lokale journalisten lopen bij proberen te berichten grote risico's op arrestatie en zware straffen.
Beeldmateriaal speelt een cruciale rol, maar veel inhoud op sociale media moet zorgvuldig gecheckt worden. NOS' OSINT-specialist Yorick de Vries verifieerde rond dertig beelden; de meeste waren echt, maar er zaten ook oudere video's en gemanipuleerde satellietbeelden bij. Daarom plaatst de NOS alleen content waarvan kan worden vastgesteld dat het daadwerkelijk van vandaag is en de gebeurtenissen weerspiegelt.
Wat er precies binnen Iran gebeurt blijft onzeker: er zijn signalen van zowel rouw als feest — ook beelden van blijdschap rond de dood van ayatollah Khamenei circuleren via sociale media — maar de omvang en representativiteit van deze groepen zijn moeilijk vast te stellen. Evenmin is nu duidelijk hoe sterk het regime zal blijven en hoe de machtsstrijd over opvolging zich ontwikkelt. De NOS geeft aan open te zijn over wat wel en niet verifieerbaar is en probeert met beperkte middelen en gecontroleerde bronnen zo nauwkeurig mogelijk te rapporteren.