Hoe Dean, Jairon, Ona en Maud jaren na hun dood eindelijk een stem kregen in assisen

In dit artikel:

Dit najaar stonden in Vlaanderen drie assisenzaken centraal over de dood van vier kinderen: de vierjarige Dean, de veertienjarige Jairon en de zusjes Ona (5) en Maud (8). Zij kwamen om door toedoen van mannen die ze vertrouwden: Dave De Kock, de zogenoemde “knuffelpeter”, en de vaders Chris Vanhaverbeke en Rennlhij Manuela. De processen trokken veel publieke belangstelling en maakten niet alleen bij de nabestaanden, maar in de hele samenleving diepe emoties los.

De assisenprocedure confronteert een jury eerst met een hard feitenrelaas, verhoren, medische verslagen en soms schokkende beelden. Later brengen leerkrachten, familieleden en vooral de moeders de kinderen opnieuw als persoon in beeld. Jairon werd zo meer dan een naam in een autopsierapport: hij was een energieke jongen die bokste. Dean werd herinnerd als een vrolijke peuter, terwijl Ona en Maud opnieuw zichtbaar werden als plichtsbewuste meisjes die graag zwommen. Volgens de auteur kan assisen door die opeenvolging van feiten en persoonlijke getuigenissen helpen bij rouw, verwerking en het herstellen van een verstoord maatschappelijk evenwicht.

De procedure ligt al langer onder vuur omdat ze duur, traag en administratief zwaar is. Een correctionele rechtbank kan efficiënter werken, maar volgens de auteur volstaat efficiëntie niet altijd wanneer kinderen op een onbegrijpelijke manier om het leven komen. De twaalfkoppige volksjury geeft de samenleving bovendien zelf een stem in het oordeel.

De uitspraken tonen dat juryleden niet automatisch voor de zwaarste straf kiezen. Dave De Kock en Chris Vanhaverbeke kregen de maximumstraf. Manuela werd veroordeeld tot 23 jaar cel voor de moord op zijn zoon Jairon en tekende cassatieberoep aan; een medebeschuldigde werd vrijgesproken. In de zaak rond Dean sprak de jury Romy W. vrij van de aanklacht van ontvoering met de dood tot gevolg, ondanks haar jarenlange voorhechtenis en de overtuiging van de aanklager en de familie dat ze schuldig was. Dat leidde tot teleurstelling bij Deans moeder, maar illustreert volgens de auteur ook dat een jury ruimte laat voor twijfel.

In Brugge oordeelde de jury dan weer dat Vanhaverbeke niet alleen zijn dochters had vermoord, maar ook zijn ex-vrouw had proberen te doden. De assisenjury’s wogen in deze zaken feiten, emoties en onzekerheid tegen elkaar af. Hun doel was niet louter vergelding, maar gerechtigheid en eerherstel voor kinderen die geen kans kregen om op te groeien.