Hoe de rust in een Zweeds havenstadje werd doorbroken door tweedaagse NAVO-vergadering
In dit artikel:
Twee dagen geleden schrokken inwoners toen twee Zweedse Gripen-gevechtsvliegtuigen laag in formatie over het stadscentrum vlogen; de toestellen maakten een flyover ter gelegenheid van de komst van NAVO-ministers naar het kasteel waar de koning hen ontving. Het tafereel plaatste Helsingborg — gelegen aan een drukke scheepvaartroute naar de Oostzee — scherp in het middelpunt van veiligheidsdiscussies rond de Russische dreiging.
Zweden voelt die dreiging sterk aan: de strategische ligging van Helsingborg en vooral het eiland Gotland maken het land gevoelig voor militaire spanningen. Gotland biedt wie het bezit grote invloed op de Oostzee, en Stockholm heeft de afgelopen jaren de verdediging van het eiland flink versterkt. Vorige week gaf een NAVO-oefening op Gotland een duidelijk signaal aan Moskou dat het eiland niet genegeerd moet worden. Twee jaar geleden trad Zweden toe tot de NAVO; binnenlandse organisaties zoals de Civilförsvarsförbundet trainen burgers in zelfredzaamheid en voorbereiding op crisissituaties.
Op straat laat zich dat terugzien: veel gezinnen hebben een noodpakket met voedsel, water en een transistorradio klaarliggen, maar niet iedereen neemt de dreiging even serieus. Sommige bewoners houden bewust voorraden aan; anderen, zoals een vader in het park, denken dat het allemaal wel mee zal vallen. Ook mensen met directe banden naar de regio, zoals Dimitrij uit Oekraïne, zetten zich in om jongeren via scouting te leren langere tijd zelfstandig te overleven — kennis die ook binnen gezinnen terechtkomt.
Politiek en strategisch speelt de onzekerheid over de Amerikaanse inzet voor de NAVO een belangrijke rol. Het wisselende Amerikaanse beleid sinds de herverkiezing van Trump werkt verwarring en zet Europese bondgenoten aan om hun eigen defensie te versterken, maar hoe snel de VS zich terugtrekt blijft onduidelijk. Tijdens de NAVO-bijeenkomst in Helsingborg was de sfeer naar buiten toe gemoedelijk, maar het veiligheidsapparaat was nooit eerder zo omvangrijk ingezet; Zweden wilde bij zijn eerste gastheerschap van de alliantie geen risico lopen. Minister Berendsen (Buitenlandse Zaken, CDA) noemde de huidige periode tegenover RTL Nieuws dan ook ‘spannende tijden’ voor de NAVO.