Hoe de oorlog in Oekraïne veranderde: 'Angst voor escalatie is weg, conflict doet meer pijn in Rusland'

In dit artikel:

De oorlog tussen Rusland en Oekraïne duurt inmiddels bijna vierenhalf jaar en is uitgegroeid tot een langdurige uitputtingsstrijd. Nu beide landen hun aanvallen met drones en raketten opvoeren, wordt de burgerbevolking aan beide kanten steeds vaker getroffen.

Rusland lanceerde in juli volgens een analyse van The New York Times, gebaseerd op Oekraïense luchtmachtgegevens, minstens 126 ballistische raketten. Russische aanvallen met onder meer drones en kruisraketten kostten die maand ongeveer vierhonderd burgers het leven, het hoogste maandelijkse aantal sinds april 2022. Oekraïne voert op zijn beurt droneaanvallen uit op Russische olievoorzieningen, havens en magazijnen van webwinkel Wildberries. Ook probeert Kyiv de bezette Krim verder af te snijden.

Volgens Bob Deen van Instituut Clingendael is de oorlog het afgelopen jaar duidelijk veranderd. Oekraïne kan dankzij eigen productie op grotere schaal doelen in Rusland aanvallen, terwijl de vrees voor escalatie bij aanvallen in het Russische achterland is afgenomen. Rusland breidt zijn wapenproductie eveneens uit en krijgt onder meer steun uit Noord-Korea. Tegelijkertijd kampt Oekraïne met een tekort aan luchtverdediging, waardoor het steeds minder ballistische raketten kan onderscheppen. Extra leveringen van Patriot-systemen zijn onzeker.

Deen denkt dat de toenemende schade beide landen uiteindelijk naar onderhandelingen kan dwingen. Oekraïne staat volgens hem een nieuwe winter vol aanvallen tegen, terwijl de oorlog ook in Rusland economische gevolgen en meer angst veroorzaakt. Hij ziet kansen voor gesprekken onder Amerikaanse leiding, liefst met Europese deelname, en voor een stapsgewijs akkoord: eerst afspraken over aanvallen op zee, daarna in de lucht en uiteindelijk op land.

Of dat haalbaar is, hangt volgens Deen onder meer af van de Amerikaanse aandacht voor het conflict en van de vraag of president Vladimir Poetin de kosten te hoog vindt worden. Oud-landmachtcommandant Mart de Kruif verwacht geen Russische overwinning. Het front van ongeveer 1300 kilometer verschuift nauwelijks, terwijl beide partijen zware verliezen lijden. Volgens hem is vooral onzeker of Poetin zijn eisen voldoende wil matigen om gesprekken mogelijk te maken.