Hoe de Kamer in actie kwam tegen femicide, over politieke scheidslijnen heen
In dit artikel:
Een klein, overwegend vrouwelijk netwerk van Kamerleden heeft geweld tegen vrouwen — en specifiek femicide (moord op vrouwen door (ex-)partners) — uit het taboe gehaald en op de politieke agenda van Nederland gezet. Initiatiefnemer Songül Mutluer (GroenLinks-PvdA) begon sinds 2022 te waarschuwen dat er in Nederland structureel iets mis is: vrouwen worden veelal door intieme partners gedood, en er zijn volgens haar schrijnende signalen dat Nederland hoog scoort in Europa. Aanvankelijke reacties in de Kamer waren sceptisch; het onderwerp werd grotendeels gezien als marginale of culturele problematiek.
Het kantelpunt kwam doordat Mutluer samenwerkte met Kamerleden van verschillende partijen: Hanneke van der Werf (D66), Bente Becker (VVD) en voormalig staatssecretaris Ingrid Coenradie (destijds PVV, nu Ja21). Deze brede coalitie overschreed politieke grenzen en combineerde verschillende invalshoeken — preventie, politie- en justitieaanpak, aandacht voor psychisch geweld en omgangsrecht — waardoor het debat van bewustwording naar concrete voorstellen schoof. Nabestaanden en slachtoffers speelden daarbij een doorslaggevende rol; hun aangrijpende getuigenissen zetten veel Kamerleden tot handelen aan.
Concrete resultaten zijn al zichtbaar: de Kamer dwong extra geld af, er liggen uitgewerkte voorstellen om femicide, stalking en psychisch partnergeweld beter te bestrijden, en er wordt gewerkt aan een speciale hulplijn (116). In het najaar van 2025 omarmde vrijwel de gehele Tweede Kamer — alleen Forum voor Democratie stemde tegen — een nieuwe aanpak van femicide. Die doorbraak volgde op maatschappelijke onrust en de moord op de 17‑jarige Lisa in Amsterdam; omdat het toenmalige kabinet was gevallen, nam de Kamer zelf het initiatief. Mutluer schreef een uitgebreid plan van aanpak dat met grote meerderheid steun kreeg.
De betrokken Kamerleden vertellen dat hun eigen opvattingen zijn veranderd: waar sommigen aanvankelijk naar migratie of cultuur wezen als oorzaak, zien zij nu misogynie en machtsrelaties als fundamentele oorzaken die in alle lagen van de samenleving voorkomen. Dat inzicht leidde ook tot bredere aandacht voor ‘rode vlaggen’ — psychische intimidatie, isolatie, stalking, pogingen tot wurging — en tot vraagstukken als omgangsrecht, waar misbruik van bezoekregelingen soms als middel van controle wordt ingezet.
Voor 2026 stellen de initiatiefnemers dat de fase van bewustwording voorbij is en het jaar van actie moet zijn. Het debat over de begroting van Justitie staat gepland, en er wordt gediscussieerd over budgetten, operationele veranderingen bij politie, justitie en hulpverlening, en zwaardere straffen — een wens die vooral door GroenLinks-PvdA wordt gekoesterd. Tegelijk vormt de volgende kabinetsformatie een test: de groep blijft samenwerken hoewel sommige leden in de coalitie en anderen in de oppositie zullen zitten; of het nieuwe kabinet zelf met wetsvoorstellen komt of dat de Kamer het voortouw blijft nemen, is een open vraag.
Belangrijke randvoorwaarden blijven: het bestendigen van interfractiesamenwerking, structurele financiering voor preventie en hulpverlening, en blijvende zichtbaarheid van het onderwerp in maatschappij en media. Nabestaanden- en actiegroepen, zoals ‘Wij eisen de nacht op’, benadrukken dat het gesprek over veiligheid van vrouwen door moet gaan en dat mannen zich steeds vaker realiseren hoe groot het probleem is. De politieke inzet van de afgelopen jaren laat zien dat systemische problemen rond intimiderend en dodelijk partnergeweld politiek kunnen worden aangepakt — mits betrokken politici, slachtoffers en hulpverleners blijven samenwerken.