Hoe de D66-landbouwminister met zijn stikstofplan bijna één-op-één levert wat de milieubeweging eist

In dit artikel:

Onderzoeksjournalist Geesje Rotgers stelt na maanden onderzoek met documenten, Wob-verzoeken en provinciale archieven dat milieuorganisatie MOB en andere natuurclubs een veel grotere rol spelen in het Nederlandse stikstofbeleid dan officieel wordt toegegeven. Volgens haar sluiten de eisen van MOB opvallend nauw aan bij de stikstofbrief die landbouwminister Jaimie van Essen naar de Tweede Kamer stuurde, waardoor de vraag rijst of de overheid het beleid wel zelf bepaalt.

Rotgers beschrijft hoe bedrijven die een nieuwe vergunning nodig hebben, zoals suikerfabriek Cosun in Dinteloord en FrieslandCampina in Veghel, onder druk komen te staan door juridische procedures van milieuorganisaties. In plaats van via provincie of overheid te onderhandelen, sluiten bedrijven rechtstreeks deals met MOB, waarna die club haar rechtszaken intrekt. De provincies nemen die afspraken vervolgens over in vergunningen. Ook blijkt uit documenten dat overheden MOB soms betalen voor “advies”, onder meer Friesland en Sliedrecht, terwijl MOB eerder juist tegen dezelfde projecten procedeerde.

Daarnaast zet Rotgers vraagtekens bij de wetenschappelijke basis van het stikstofbeleid. De gebruikte data komen van een netwerk van natuurorganisaties die vaak op hetzelfde adres in Nijmegen zitten, grotendeels gefinancierd worden door de overheid en volgens haar niet echt onafhankelijk zijn. Tegelijkertijd mengen deze clubs zich actief in rechtszaken en lobby, waardoor ze zowel bron als belanghebbende zijn. Haar belangrijkste conclusie: het stikstofdebat wordt niet alleen inhoudelijk, maar vooral politiek en strategisch gevoerd, terwijl burgers, boeren, bouwers en bedrijven vastlopen in een systeem waarin de regie volgens haar steeds verder uit handen is gegeven.