Hoe boa's als Erik en Abdul op station Emmen de orde proberen te handhaven (en wat daarbij allemaal in de weg zit)
In dit artikel:
Station Emmen is de laatste jaren steeds vaker het toneel van openlijke onrust en geïmproviseerde handhaving: boa’s, politie en particuliere beveiligers lopen in groten getale rond, er hangen camera’s en vervoerders zetten extra serviceteams in. Toch stapelen de incidenten zich op, mede door een groeiende groep zogenaamde “veiligelanders” uit Ter Apel — asielzoekers met een kleine kans op een verblijfsvergunning — die in 2025 sterk in aantal toenamen (van enkele honderden naar vier- tot zeshonderd). Het leidt tot spanningen in treinen, op bussen en in het centrum van Emmen, en tot frustratie bij handhavers en buschauffeurs die structurele oplossingen missen.
Concrete escalatie: een incident in november 2025
Een sprekend voorbeeld uit november laat de problematiek zien: een 19-jarige Colombiaan wordt in Emmen uit de trein gehaald omdat hij geen geldig vervoersbewijs heeft. Terwijl medewerkers Service & Veiligheid (S&V) van Arriva hem een boete uitschrijven, escaleert de situatie; de man raakt een vrouwelijke medewerker en wordt geboeid. Zijn jonge gezin kijkt toe. De politie besluit hem niet lang vast te houden, deels omdat er juridisch onvoldoende grond is voor aanhoudig blijven; in plaats daarvan stapelen administratieve sancties zich op — boetes voor zwartrijden, misbruik van een ov-kaart en verstoring van de openbare orde — die in de praktijk zelden worden geïnd.
Beroepsgroepen aan het woord
Erik Tent, teamleider S&V van Arriva op de Vechtdallijn (Emmen–Zwolle), zegt dat de druk sinds september 2025 extreem is: collega’s schrijven soms 20–30 boetes per rit uit en voelen zich uitgeput. Buschauffeur en vakbondsman Henri Seubers legt uit dat chauffeurs vaak alleen staan tegenover intimiderende groepen en dat er weinig consequenties zijn: aangiftes leveren vaak niets op en boetes worden meestal niet betaald. Arriva meldt dat 92% van de boetes voor zwartrijden op de Vechtdallijnen in 2024 onbetaald bleef — een praktijk die boetes bij overheden en vervoerders in essentie ineffectief maakt.
Beperkte bevoegdheden en versnipperde handhaving
Een belangrijk knelpunt is juridisch en organisatorisch: er lopen drie typen handhavers rond (gemeente-boa’s, busboa’s en treinboa’s), elk met eigen domeinbevoegdheden. Gemeente-boa’s mogen niet in bussen en treinen handhaven; trein- of busboa’s hebben die bevoegdheid wél, maar zijn niet altijd aanwezig. Ook hebben boa’s geen toegang tot het vreemdelingenregister, waardoor identiteitscontroles bij asielzoekers moeilijk zijn en verdachten soms vastgehouden moeten worden tot de politie arriveert. Door deze beperkingen ontstaat wachttijd, extra risico op agressie en veel frustratie bij handhavers.
Lokale maatregelen: harde en zachte middelen met tegenstrijdige effecten
Lokale partijen experimenteerden met maatregelen: toegangscontroles bij treindeuren waarbij boa’s kaartjes controleren (een harde maatregel die tijdelijk rust bracht maar veel inzet vergt), en op 16 december een controversiële maatregel waarbij de pendelbus tussen Ter Apel en Emmen tijdelijk gratis werd — bedoeld om overlast op reguliere lijnen te verminderen. Die gratis pendelbus leidde juist tot chaos: volle ritten, verplaatsing van mensen naar het centrum, meer winkeldiefstal en grote onvrede bij bewoners, chauffeurs en een minister die het onacceptabel noemde. Na twee weken werd het experiment alweer beëindigd.
Politieke en bestuurlijke impasse
Burgemeester Eric van Oosterhout erkent de problemen, maar wees er eind 2025 tegen de raad op dat veel maatregelen al genomen zijn en dat een duurzame oplossing vooral in Den Haag ligt: de gemeente heeft geen regie over het aantal aanmeldingen en de nationale asiel- en handhavingskaders. De lokale driehoek was terughoudend met het aanwijzen van het stationsgebied als veiligheidsrisicogebied, maar uiteindelijk gebeurde dat wel — met als belangrijkste praktische verandering de mogelijkheid voor de politie om preventief te fouilleren; voor boa’s veranderde er weinig.
Wat politiek beloofd is en wat nog moet blijken
In het coalitieakkoord staan beloftes: strengere aanpak van overlastgevende asielzoekers, toegang voor OV-boa’s tot het vreemdelingenregister en strafrechtketendatabank, hogere boetes en meer politie-inzet bij gemeenten met aanmeldcentra. Of die plannen daadwerkelijk effect sorteren is onzeker; eerdere kabinetten deden vergelijkbare toezeggingen zonder doorlopende verbetering op straatniveau.
Menselijke kant en moreel dilemma
In de verhalen van handhavers zoals Abdul Rezai en Erik Tent klinken twee thema’s door: betrokkenheid bij en compassie voor de meeste asielzoekers, en woede of moedeloosheid tegenover een kleine, maar luidruchtige groep die veel schade veroorzaakt. Handhavers ervaren vaak machteloosheid — ze doen veel, maar missen wettelijke instrumenten of politieresources om problemen duurzaam te tackelen. Voor chauffeurs is de keus soms simpelweg: doorrijden om escalatie te vermijden, of stoppen en risico nemen.
Korte conclusie
Station Emmen toont hoe lokaal handhaven en extra inzet van boa’s en vervoerders de zichtbare problemen kunnen dempen, maar niet structureel oplossen. De kernvraag is nationaal: hoe ga je met grote aantallen kansarme asielzoekers om, welke juridische bevoegdheden krijgen lokale handhavers en hoe worden boetes en strafrechtelijke maatregelen daadwerkelijk gehandhaafd? Tot die knopen in Den Haag zijn doorgehakt, blijven lokale maatregelen vaak gefragmenteerd, tegenstrijdig en tijdelijk in hun effect.