Hoe Big Tech driftig datacenters bouwt en zijn schulden inventief verbergt

In dit artikel:

De wereldwijde bouw van datacenters neemt ongekende vormen aan. Microsoft investeert meer dan 1 miljard euro in een datacenter in het Westelijk Havengebied van Amsterdam, terwijl Google in Nederland bijna 4 miljard euro uitgaf aan hyperscalers in Middenmeer, de Eemshaven en Winschoten. Die bedragen vallen echter in het niet bij de investeringen van Amerikaanse techbedrijven. Goldman Sachs schat dat de vijf grootste bouwers de komende twee jaar samen 2.600 miljard dollar aan expansie uitgeven.

Datacenters vormen de infrastructuur onder vrijwel alle digitale diensten en zijn cruciaal voor de groei van kunstmatige intelligentie. Meta, Alphabet, Microsoft, Amazon en Oracle proberen daarom zo snel mogelijk extra rekenkracht te bouwen. Volgens het Internationaal Monetair Fonds helpt de groei van informatietechnologie zelfs de wereldeconomie op peil te houden: de mondiale groei blijft dit jaar naar verwachting rond 3 procent.

De AI-expansie verandert Big Tech ook financieel. De bedrijven waren lange tijd vrijwel schuldenvrij en keerden overtollig geld uit aan aandeelhouders. Inmiddels zijn hun zichtbare schulden sterk opgelopen: van ongeveer 900 miljard dollar eind 2024 naar circa 1.550 miljard dollar volgens de meest recente cijfers. Beleggers blijven de concerns echter gemakkelijk geld lenen. Goldman Sachs denkt dat de vijf bedrijven nog ongeveer 2.000 miljard dollar kunnen ophalen zonder hun kredietwaardigheid direct in gevaar te brengen.

Tegelijkertijd maken de ondernemingen steeds vaker gebruik van constructies waarmee financiële verplichtingen buiten de balans blijven. Een belangrijk voorbeeld is Meta’s project in Louisiana. Daar wordt een datacenter gebouwd met aanvankelijk 2 gigawatt capaciteit, mogelijk uit te breiden tot 5 gigawatt. Meta richtte met investeerder Blue Owl een afzonderlijk bedrijf op, Beignet Investor, dat 27 miljard dollar leende om het complex te financieren. Meta is minderheidsaandeelhouder, huurt het datacenter voor twintig jaar en staat via garanties en andere toezeggingen grotendeels voor de risico’s in. Toch verschijnt de lening niet als gewone schuld op Meta’s balans.

De Bank voor Internationale Betalingen noemt zulke constructies schaduwfinanciering: verplichtingen die economisch op schulden lijken, maar vooral in voetnoten van kwartaalrapportages terug te vinden zijn. Daardoor kunnen aandeelhouders en andere buitenstaanders moeilijker beoordelen hoeveel risico de bedrijven werkelijk lopen. De constructie doet denken aan de financiële trucs van Enron, dat voor zijn faillissement in 2001 schulden in aparte ondernemingen verborg, al is er vooralsnog geen sprake van een vergelijkbare crisissituatie.

Uit onderzoek van NRC blijkt dat de verborgen verplichtingen van de vijf grootste datacenterbouwers halverwege het jaar ruim 2.400 miljard dollar bedroegen, ongeveer de helft meer dan hun zichtbare schulden. Het gaat onder meer om garanties, langlopende huurcontracten en andere toezeggingen. Bij Meta liep het totaal aan zulke verplichtingen volgens de toelichtingen op tot 696 miljard dollar, driemaal zoveel als eind 2025.

Ook Nvidia probeert de financiering van de AI-infrastructuur te ondersteunen. De chipfabrikant wil een fonds oprichten waarmee klanten hun dure Nvidia-chips kunnen blijven aanschaffen. In de technologiesector ontstaan zo steeds meer kruisparticipaties en constructies waarbij leningen op aandelen gaan lijken. Critici waarschuwen dat daardoor onduidelijk kan worden waar de risico’s zich ophopen, net als bij eerdere financiële innovaties die uiteindelijk bijdroegen aan de kredietcrisis van 2007.

De financiële markten tonen intussen meer terughoudendheid. Vooral de kosten om zich tegen een wanbetaling van Oracle te verzekeren zijn sterk gestegen. De premie voor een vijfjarige kredietverzekering is sinds februari vorig jaar verzesvoudigd. Ook voor Meta en Alphabet bestaan inmiddels dergelijke derivaten en zijn de premies sinds het najaar verdubbeld. Beleggers blijven Big Tech dus financieren, maar de dalende waarde van Meta’s Beignet-lening en de hogere verzekeringspremies wijzen op groeiende zorgen over de schuldenlast achter de AI-boom.