"Hoe beoordeel je mijn perzik?": zo herken je bots op sociale media

In dit artikel:

Sociale bots zijn sociale-mediaaccounts die geheel of gedeeltelijk door software worden bestuurd, maar zich voordoen als echte gebruikers. Vaak werken grote aantallen nepaccounts samen om automatisch berichten, reacties of een bepaalde boodschap te verspreiden. Achter die accounts zitten doorgaans mensen of organisaties; dankzij software en taalmodellen kan één persoon veel accounts tegelijk aansturen.

De motieven verschillen. Bots kunnen politieke standpunten of desinformatie versterken, de indruk wekken dat een mening brede steun geniet, reclame maken of volgers kopen. Op de sociale kanalen van VRT NWS verschijnen bijvoorbeeld geregeld bots bij berichten over Gaza en Israël. Erotische bots proberen gebruikers via links naar andere websites geld afhandig te maken. Ook bij verkiezingen, oorlogen en andere emotionele gebeurtenissen worden bots intensief ingezet. Zo zou het Russische netwerk Matryoshka nepvideo’s hebben verspreid en met bots het bereik daarvan hebben opgevoerd.

Bots zijn niet altijd schadelijk: ze kunnen ook correcte informatie helpen verspreiden. Bij desinformatie kunnen ze echter mensen misleiden, de publieke opinie manipuleren en het vertrouwen in het publieke debat aantasten. Als duizenden accounts dezelfde boodschap herhalen, lijkt een standpunt immers groter dan het werkelijk is.

Eén duidelijk herkenningsteken bestaat niet. Verdacht zijn onder meer accounts die ongewoon veel of op vreemde tijdstippen posten, steeds dezelfde onderwerpen herhalen, weinig volgers hebben of pas zijn aangemaakt. Ook gekopieerde profielen, AI-gegenereerde profielfoto’s, oppervlakkige reacties en identieke berichten die gelijktijdig door meerdere accounts worden geplaatst, kunnen wijzen op geautomatiseerd gedrag. Geavanceerde bots bootsen tegenwoordig echter steeds beter menselijk gedrag na.

Gebruikers kunnen verdachte accounts rapporteren en blokkeren en misleidende berichten niet verder delen. Reageren op bots wordt afgeraden, omdat elke reactie hun zichtbaarheid vergroot. Sociale-mediaplatforms kunnen gecoördineerde activiteiten onderzoeken en accounts verwijderen die hun regels overtreden.