Hoe AI boeken schrijft die ongemerkt de markt overspoelen

In dit artikel:

Uitgeverij Andries B.V. uit Hendrik‑Ido‑Ambacht blijkt dagelijks tien titels te publiceren—niet geschreven door mensen maar door AI. Een geautomatiseerde productielijn laat taalmodellen onderwerpen kiezen, teksten schrijven en omslagen ontwerpen; zo staan meer dan 2.000 titels van de uitgever inmiddels in Nederlandse webshops en boekhandels. Op veel verkoopsites stond niet vermeld dat het om machine‑gegenereerde boeken ging; alleen Bol.com maakte meteen kenbaar dat AI de auteur was.

Na berichtgeving plakten enkele winkels snel labels: Athenaeum‑Scheltema voegde binnen een uur “AI‑gegenereerd” toe, De Slegte paste beschrijvingen aan en moederbedrijf Audax kondigde stapsgewijze etikettering aan voor Bruna en Readshop. Libris‑directeur Caroline Damwijk verwijderde veel titels uit haar webshop, maar zag ze later in iets gewijzigde vorm weer terugkeren en spreekt van een “continu gevecht”; ze vreest dat de toestroom alleen maar groter wordt.

Belangenorganisaties, met name de Auteursbond, noemen de situatie “ongekend”. Schrijvers maken zich zorgen over inkomstenverlies en over het feit dat onderliggende modellen getraind zijn op enorme hoeveelheden tekst—vaak zonder toestemming van auteurs. Voor velen raakt dit zowel economische belangen als principes over menselijke verantwoordelijkheid en literaire stem.

De branche eist daarom basistransparantie: als een boek (deels) door AI is gemaakt, moet dat zichtbaar zijn op de titelpagina, in webshops en bibliotheekcatalogi. Ook is er vraag naar een centrale markering in de databank van het Centraal Boekhuis zodat informatie automatisch alle verkooppunten bereikt. Hoe of wanneer de wetgever hier regels voor stelt, blijft onduidelijk.