Hoe agrolobbyisten bange, boze boeren kweekten

In dit artikel:

Ties Joosten (adjunct-hoofdredacteur) beschrijft hoe Follow the Money, samen met NRC en Omroep Gelderland, het afgelopen jaar met klachten en bedreigingen werd geconfronteerd nadat ze om emissiegegevens van agrarische bedrijven op adresniveau vroegen. Boeren, hun belangenorganisaties (waaronder de BBB), sommige politici en advocaten beschuldigden de journalisten van ‘doxxing’ en het in gevaar brengen van de veiligheid van boeren. In de praktijk hingen telefoontjes op, ontstond boosheid op sociale media en merkte Joosten persoonlijk terughoudendheid in zijn dorpsomgeving.

Het kernpunt van Joosten: de gevreesde adresgegevens waren allang openbaar — te vinden in het Handelsregister van de Kamer van Koophandel, in subsidieregisters, het telefoonboek en simpel te vinden via Google — en het verzoek van de journalisten veranderde daar niets aan. Deze constatering werd deze week bevestigd in een Kamerbrief van staatssecretaris Erik van der Burg (VVD), waarin expliciet wordt erkend dat bedrijfsadressen op andere manieren toegankelijk zijn, onder meer via de KvK.

Joosten wijt de commotie niet primair aan boeren zelf, maar aan lobbyisten en agropolitici die bewust angst en wantrouwen aanwakkeren om steun te mobiliseren. Volgens hem gebruiken zij bangmakerij als politiek instrument, terwijl die strategie de relatie tussen boeren, burgers en journalisten verder beschadigt. De affaire illustreert tevens hoe snel onrust wortel schiet en hoe lang het kan duren voordat beleidsreacties en informatieverzoeken worden afgehandeld, ook wanneer de juridische uitgangspunten helder zijn.

Als afsluiting benadrukt Joosten dat het probleem minder bij individuele boeren ligt dan bij degenen die de angst verspreiden, en roept hij op tot meer verstandigheid in de publieke discussie rond landbouw, data en veiligheid.