Historische megavondst in Nijmegen: Grootste Romeinse badhuis van Nederland opgegraven

In dit artikel:

Archeologen hebben in het Nijmeegse Waalfront het tot nu toe grootste bekende Romeinse badhuiscomplex van Nederland blootgelegd, in de oude nederzetting Ulpia Noviomagus. Het complex beslaat minimaal 4.900 m2 — ongeveer twee keer zo groot als de bekende badhuizen in Heerlen en Voorburg — en dateert uit de periode rond 100 na Christus, toen keizer Trajanus de stad stadsrechten gaf. Projectleider Erik Verhelst wijst erop dat het complex was opgebouwd uit grote publieke natuurstenen gebouwen en een vast stramien van warme, lauwe en koude baden plus saunaruimtes; bewaarde resten tonen onder meer marmeren wandbekleding, zwart-witte kalkstenen vloertegels, waterafvoeren en delen van een hypocaustum (het Romeinse systeem voor vloerverwarming). Muren en funderingen zijn op sommige plekken tot circa twee meter hoog intact gebleven.

Bij de opgraving zijn duizenden Romeinse objecten gevonden die de rijkdom en het sociale leven van de stad illustreren: sieraden, zegelringen, munten (onder meer uit de tijd van keizer Postumus, 260–269 na Christus), delen van bronzen beelden en een opvallende bronzen buste van de wijngod Bacchus. Er zijn ook honderden met de hand gesneden haarnaalden van dierlijk bot met kattenmotieven aangetroffen. Het muntmateriaal suggereert dat de bewoning van de stad mogelijk langer voortduurde dan eerder werd aangenomen.

De vondst heeft geleid tot een scherp politiek-cultureel debat. De gemeente Nijmegen wil volgens het bericht de archeologische resten zichtbaar houden binnen een nieuwbouwplan voor de locatie: inbedding van de vondsten in een toekomstige woonwijk met gedeeltelijke zichtbaarheid in situ. De publicatie — afkomstig van De Dagelijkse Standaard (DDS) — reageert daar fel op: de redactie eist onmiddellijke beschermingsmaatregelen, een bouwstop en het omzetten van het terrein in een groots, overdekt museum zodat het complex als landelijke publiekstrekker toegankelijk blijft. De tekst bevat stevige retoriek tegen lokaal bestuur en media en roept lezers herhaaldelijk op om te doneren aan DDS om het behoud van “onze geschiedenis” te steunen.

Voor wie dit nog niet kent: in Nederland wordt archeologisch erfgoed vaak langs twee lijnen behandeld — conserveren en demonstreren versus combinaties van behoud en stedelijke ontwikkelingen waarbij vindplaatsen deels in situ blijven maar niet volledig als museum worden ingericht. De Nijmeegse ontdekking is van archeologisch en publiek belang vanwege de omvang, staat van bewaring en het rijke vondstmateriaal; de komende besluitvorming moet afwegen hoe bereikbaarheid, behoud en stadsontwikkeling het beste kunnen worden gecombineerd.