Historische dag voor België: na bijna 160 jaar nieuw strafwetboek

In dit artikel:

België voert op 1 september een volledig nieuw Strafwetboek in, de eerste integrale herziening sinds het wetboek van 1867, dat grotendeels teruggaat op de Code pénal van Napoleon uit 1810. Voor feiten die vanaf die datum worden gepleegd, moeten rechters en advocaten voorlopig naast het nieuwe ook het oude wetboek gebruiken.

De vroegere indeling in misdaden, wanbedrijven en overtredingen verdwijnt. Alle strafbare feiten vallen voortaan onder acht strafniveaus. Niveau 1 omvat onder meer smaad, laster en lichte vernieling, waarvoor geen gevangenisstraf geldt. Niveau 8 kan leiden tot levenslang, bijvoorbeeld bij moord of genocide. Doodslag valt normaal onder niveau 7, met een straf van 20 tot 30 jaar, maar doodslag binnen de familiekring wordt zwaarder bestraft en valt onder niveau 8.

Het nieuwe wetboek schrapt verouderde strafbare feiten, zoals het onterecht toekennen van een adellijke titel. Voor majesteitsschennis is geen gevangenisstraf meer mogelijk en sekswerk verdwijnt uit het strafrecht. Tegelijkertijd komt ecocide erbij: ernstige of onomkeerbare natuurschade kan worden bestraft met 15 tot 20 jaar cel. Gendergerelateerd geweld, huiselijk geweld en partnerdoding worden expliciet benoemd. Ook voor seksueel geweld worden de regels aangescherpt, waarbij toestemming centraal staat.

Naast boetes, werkstraffen en gevangenisstraffen introduceert het wetboek onder meer beroepsverboden en ontzetting uit het kiesrecht. De herziening nam ongeveer vijftig jaar in beslag en kwam tot stand na overleg met juridische experts en andere betrokkenen. Het wetboek werd in april 2024 gepubliceerd; de geplande invoering werd eerder uitgesteld.