Historische boekwinkel Xantippe verdwijnt uit centrum: 'We zijn een etalage geworden'
In dit artikel:
Boekhandel Xantippe Unlimited op de Prinsengracht, al bijna dertig jaar gerund door Jos Ypma (83) en Pia Fruytier (66), stopt definitief. De winkel doet tot half mei uitverkoop; daarna blijven de eigenaressen twee weken om het pand leeg te halen. Op 1 juni leveren ze de sleutel in en verdwijnt een van de weinige onafhankelijke boekhandels in het hart van Amsterdam, ter hoogte van de Negen Straatjes.
Klanten reageren bedroefd: vaste bezoekers noemen de winkel een buurtfunctie en een ontmoetingsplek waar mensen binnenlopen om bij te praten, niet louter om boeken te kopen. Ypma en Fruytier benadrukken dat de buurt veranderd is — winkels en straten zijn volgens hen steeds meer op toeristisch vermaak gericht, terwijl Amsterdammers het centrum steeds vaker mijden. Dat gebrek aan lokale klandizie en de geringe interesse van dagjesmensen voor het soort aanbod dat zij voeren, maken exploitatie steeds moeilijker.
Xantippe heeft een lange voorgeschiedenis: opgericht in 1976 door zes vrouwen uit de vrouwenbeweging als de eerste vrouwenboekhandel van Amsterdam, verhuisde de winkel in 1980 naar de Prinsengracht. Het oorspronkelijke aanbod concentreerde zich op literatuur door en voor vrouwen en op feministische werken. Toen Ypma en Fruytier de zaak overnamen in 1997, werd die koers geleidelijk losgelaten; hoewel het erfgoed nog in de collecties herleeft, is de winkel inmiddels meer algemeen georiënteerd.
De sluiting wordt gezien als symptoom van een breder probleem in de binnenstad: verarming van het culturele aanbod en verdringing van lokale voorzieningen door toeristische horeca en winkels. Voor de eigenaren en vaste klanten is het verlies niet alleen commercieel maar ook sociaal — de boekhandel fungeerde als een klein "praathuis" voor buurtbewoners. Wat er na 1 juni in het pand komt, is nog onbekend.
De stopzetting van Xantippe illustreert hoe kleine, karaktervolle ondernemingen in Amsterdam onder druk staan door veranderende bezoekersstromen en economische realiteit, en roept vragen op over het behoud van lokale cultuur in toeristische stadsdelen.