Hierdoor is insuline zowel een levensredder als een gevaar
In dit artikel:
Een medewerkster van een zorginstelling in Wierden is maandag gearresteerd omdat ze naar verluidt bij oudere en kwetsbare bewoners insuline heeft toegediend zonder medische noodzaak. Dit voorval past in een zorgwekkende reeks: in 2019 werd Rahiied A. veroordeeld tot 20 jaar cel en tbs voor het doden van vier vrouwen in de regio Rotterdam door ongepaste insuline-injecties; halverwege de jaren 90 leidde het toedienen van insuline door een verzorgende in Delfzijl tot de dood van negen verpleeghuisbewoners, waarna die verzorgende in hoger beroep vier jaar cel en tbs opgelegd kreeg.
Insuline is een levensreddend hormoon dat de bloedsuikerspiegel reguleert: na een maaltijd zorgt het ervoor dat glucose in de cellen wordt opgenomen en het suikergehalte in het bloed daalt. Bij mensen met diabetes, waarvan bijna 1,2 miljoen in Nederland, ontbreekt deze regulatie of werkt die niet goed — bij 75-plussers heeft ongeveer één op de zeven diabetes (CBS). Zonder juiste dosering kunnen langdurig hoge bloedglucosewaarden orgaanschade veroorzaken; te veel insuline kan echter een gevaarlijke hypoglykemie veroorzaken met symptomen als duizeligheid, zweten, trillen en in ernstige gevallen coma of overlijden.
In verpleeghuizen en thuiszorg wordt insuline vaak door medewerkers toegediend volgens een individueel bijspuitschema dat door een arts of verpleegkundig specialist is vastgesteld. De beroepsvereniging V&VN benadrukt dat verpleegkundigen dit onder opdracht mogen doen en dat instellingen verantwoordelijk zijn voor adequate scholing en training. Daarbij bestaan richtlijnen over bewaren, toediening en hygiëne van insuline; veel instellingen hebben daarnaast eigen protocollen.
Praktische risico’s blijven bestaan: medicatie wordt vaak op een kar bewaard en insulinepennen zijn na één injectie niet altijd leeg, waardoor in sommige situaties hetzelfde pennetje voor meerdere patiënten gebruikt kan worden. Procedures variëren per instelling en patiënten kunnen soms medicatie zelf beheren. V&VN werkt aan een herziening van de richtlijn, met nadruk op toedieningstechniek, pennaalden en patiëntvoorlichting.
De opgesomde incidenten tonen dat kwaadwillig of foutief gebruik buiten bestaande protocollen kan plaatsvinden, waardoor dergelijke gevallen moeilijk volledig uit te sluiten zijn. Verbeterde naleving, scherpere procedures en blijvende training worden gezien als cruciale maatregelen om herhaling te voorkomen.