Hier zit de pijn van de coalitieplannen: AOW-leeftijd en eigen risico omhoog, kortere WW-uitkering

In dit artikel:

Het nieuwe kabinet van D66, VVD en CDA kiest in het coalitieakkoord voor stevige bezuinigingen en lastenverhogingen om vooral de geplande hogere defensie-uitgaven te financieren. De partijen leggen vast dat Nederland in 2035 de NAVO-norm van 3,5% van het bbp wil halen; dat vereist uiteindelijk bijna 20 miljard euro per jaar extra.

Belangrijkste maatregelen voor inkomsten en lasten
- Voor burgers: via de zogenoemde tabelcorrectiefactor moeten huishoudens sneller in hogere belastingschijven terechtkomen. Dat levert volgend jaar 1,5 miljard euro op en een jaar later 3,4 miljard. De hypotheekrenteaftrek blijft onaangetast.
- Voor werkgevers: hogere werkgeverspremies moeten ongeveer 1,7 miljard euro opbrengen.
- Eigen risico zorg: het eigen risico stijgt in 2027 van 385 naar 460 euro, een maatregel die bijna 6 miljard euro oplevert.
- Accijnskorting aan de pomp wordt niet structureel verlengd; er is nog één verlenging voorzien tot 2027, maar daarna dreigt hogere brandstofprijs.
- Nieuwe kleine belastingen: de btw op sierteelt (de zogeheten ‘tulpentaks’) gaat van 9 naar 21 procent, en er komt een suikertaks voor voorverpakte producten met meer dan 6% suiker — producenten zullen die kosten waarschijnlijk doorberekenen aan consumenten.

Wijzigingen in pensioenen en uitkeringen
- AOW-leeftijd: vanaf 2033 wordt de koppeling aan levensverwachting aangescherpt: waar nu elke jaarstijging gelijkstaat aan acht maanden verhoging, wordt dat vanaf 2033 een een-op-een-koppeling, zodat AOW sneller stijgt.
- WW: de maximale duur van de werkloosheidsuitkering wordt vanaf 2028 teruggebracht van maximaal twee jaar naar één jaar. Ook worden de opbouwregels versoberd en moet iemand langer in dienst zijn om recht te krijgen.
- Arbeidsongeschiktheid: voorgesteld wordt de extra hogere uitkering voor langdurig arbeidsongeschikten te schrappen en het maximumdagloon te verlagen, waardoor vooral hogerverdienenden in de toekomst minder uitkering ontvangen.

Bestemmingen van het extra geld
- Defensie krijgt de grootste hoofdsom: bijna 20 miljard euro extra in 2035 om de NAVO-doelstelling te halen.
- Voor de aanpak van de stikstofproblematiek wordt 20 miljard euro gereserveerd.
- Er komt tijdelijke steun voor Oekraïne: jaarlijks 3 miljard euro voor 2027–2029.
- Huisvesting: het huidige miljard per jaar voor woningbouw wordt verlengd tot 2035.
- Veiligheid: op termijn 600 miljoen euro, grotendeels bestemd om gaten in politiebegrotingen te dichten.
- Economische stimulans: oprichting van een Nationale Investeringsinstelling met een inleg van 3–5 miljard euro.

Tijdspad en impact
Veel maatregelen worden gefaseerd ingevoerd: sommige al binnen enkele jaren (eigen risico 2027, WW in 2028), andere treden pas op langere termijn in werking (AOW-koppeling vanaf 2033, NAVO-norm in 2035). De mix van lastenverzwaringen en bezuinigingen raakt zowel huishoudens (via belastingopdrijving, eigen risico, suikertaks, btw-verhoging op bloemen) als uitkeringsgerechtigden en werkgevers, terwijl de extra opbrengsten primair naar defensie en grote nationale opgaven gaan.