Hier liggen kansen voor Brabantse leembossen

In dit artikel:

Het pilotproject ‘Herstel biodiversiteit leembossen in Noord-Brabant’ is in augustus 2026 afgerond. Bosgroep Zuid Nederland onderzocht en verbeterde samen met onder meer Stichting Bargerveen, B-ware en André Jansen de ecologische omstandigheden op zes locaties: Wijboschbroek-Zuid, Waterwingebied Schijndel, De Scheeken, Boskant, Diependaal en Tregelaar. De provincie Noord-Brabant financierde het project; bos- en natuureigenaren droegen 10 procent bij.

Uit de landschap-ecologische systeemanalyse kwamen Boskant en De Scheeken naar voren als gebieden met de beste kansen voor herstel, omdat daar nog relatief veel weinig aangetaste bostypen voorkomen. In Wijboschbroek-Zuid en Diependaal zijn de mogelijkheden eveneens groot, vooral als basenrijk grondwater langer in de bodem blijft. Dat water helpt verzuring van de leemgrond tegengaan.

De uitgevoerde maatregelen waren vooral gericht op herstel van de waterhuishouding en het oorspronkelijke reliëf. Sloten werden gedempt, verondiept of afgedamd om water langer vast te houden, en rabatten werden verwijderd zodat laagtes, hogere delen en geleidelijke overgangen terugkeren. Daarnaast werd de eenzijdige boomsoortensamenstelling aangepakt door te dunnen, kleinschalig te kappen en soorten als haagbeuk, fladderiep en tweestijlige meidoorn aan te planten.

De eerste effecten zijn zichtbaar. In Wijboschbroek verschenen na het verwijderen van rabatten onder meer veel bosaardbei, bleeksporig bosviooltje en zeegroene zegge. Ook breidden soorten als eenbes, bosanemoon en slanke sleutelbloem zich op sommige plekken uit. Het uitzonderlijk natte jaar 2024 veroorzaakte lokaal wel langdurige wateroverlast en afgestorven vegetatie. Planten die op kleine verhogingen overleefden, onderstrepen volgens de onderzoekers het belang van kleinschalig reliëf.

Een belangrijk onderdeel van de pilot was de monitoring. In veertig vaste proefvlakken worden onder meer vegetatie, bodemchemie, bodembuffering, bodemfauna, paddenstoelen en humus gevolgd. Omdat herstel langzaam verloopt, is vervolgonderzoek over enkele jaren noodzakelijk. Het rapport met de analyse en monitoringsmethode wordt beschikbaar gesteld aan terreinbeheerders, zodat de opgedane kennis ook in andere gebieden kan worden toegepast.