Hier in de Vinkenstaat werd de eerste protestantse hagenpreek van Amsterdam gehouden

vrijdag, 20 maart 2026 (12:31) - Het Parool

In dit artikel:

De naam verpleeghuis De Rietvinck in de Vinkenstraat herinnert aan een vroegere buitendijkse rietkraag — en aan een belangrijk moment in de Amsterdamse Reformatie: op 31 juli 1566 vond daar de eerste protestantse hagenpreek van de stad plaats. Na eerdere openluchtprediking door calvinisten in Vlaanderen waagden Amsterdamse hervormers zich ook aan een openbare bijeenkomst, juist omdat het veldje voorbij de toenmalige Haarlemmerpoort buiten het stadsrecht lag.

De preek werd gehouden door Jan Arentszoon uit Alkmaar en duurde ruim drie uur. Het stedelijk bestuur, dat nog trouw was aan koning Filips II van Spanje, greep niet in uit vrees voor escalatie; Arentszoon had beloofd niet opruiend te spreken en de schutterij zou alleen optreden bij directe dreiging. In de weken daarna werden vergelijkbare samenkomsten gedoogd en mocht Arentszoon zelfs bij slecht weer in een kloosterkapel spreken.

Die relatieve tolerantie hield niet lang stand. Op 23 augustus 1566 brak in Amsterdam de Beeldenstorm uit: de Oude Kerk werd door menigten aangevallen en religieuze kunst werd vernield. De reactie vanuit Spanje kwam in de vorm van de hertog van Alva en zijn Raad van Beroerten, die strenge repressie voerden. Een bekend voorbeeld is Weyn Ockersdochter (Lange Weyn) van de Zeedijk, die voor het gooien van een pantoffel naar een Mariabeeld werd veroordeeld en samen met haar dienstmeid Trijn Hendricksdochter op 22 juni 1568 op de Dam verdronken in een wijnvat.