Het zíjn geen incidenten meer: hoe de Navo en de EU worstelen met drones (en waarom er een 'dronemuur' moet komen)

In dit artikel:

Drone-incidenten in en rond Europa nemen toe. De NAVO besprak in Brussel meerdere voorvallen tegelijk en noemde de schendingen van het luchtruim gevaarlijk en onaanvaardbaar. Een afzonderlijk spoedoverleg bij elk incident is volgens de alliantie niet langer haalbaar; de gebeurtenissen worden inmiddels gezien als een terugkerend probleem dat een blijvende aanpak vereist.

Afgelopen weekend waren er opnieuw verschillende voorvallen. Een drone kwam het Letse luchtruim binnen en werd door een Italiaanse NAVO-piloot neergehaald. In Roemenië werd een wrak gevonden nabij de grens met Oekraïne, nadat het toestel niet door de autoriteiten was opgemerkt. Een andere drone kwam via Moldavië het Roemeense luchtruim binnen en werd door een Spaans gevechtsvliegtuig uitgeschakeld. Eind mei raakte in de Roemeense stad Galați al een Russisch toestel een appartementencomplex.

De herkomst van drones is niet altijd vast te stellen. Volgens Letse autoriteiten kan een toestel dat vrijdag hun grondgebied binnenvloog een Oekraïense drone zijn geweest die door Russische gps-verstoring van koers raakte. Voor de NAVO blijft Rusland politiek verantwoordelijk voor dergelijke incidenten, omdat ze volgens de alliantie wijzen op een toenemende bereidheid van het Kremlin om risico’s te nemen.

Ook het vinden van een explosievendrone bij een Oekraïens vrachtvliegtuig op de luchthaven van Leipzig onderstreept de kwetsbaarheid van Europese infrastructuur. Onderzoekers houden rekening met Russische betrokkenheid, maar sluiten een Oekraïense misleidingsoperatie niet volledig uit. Vooral de mogelijkheid dat het toestel vanaf korte afstand kon worden gelanceerd, baart zorgen.

De oorlog in Oekraïne heeft Rusland en Oekraïne bovendien een grote praktische voorsprong gegeven in het gebruik van drones. Tijdens een oefening in Duitsland werden Amerikaanse eenheden snel uitgeschakeld door een tegenstander die steun kreeg van Oekraïense dronepiloten. De aantallen in de oorlog zijn veel groter dan bij de Europese incidenten: Rusland meldde 822 Oekraïense drones in één nacht, terwijl president Volodymyr Zelensky sprak over 1.500 Russische drones in een week.

Europa en de NAVO verhogen daarom hun investeringen. De Europese Commissie reserveerde 150 miljard euro voor droneprojecten, waaronder een Europees systeem om vijandelijke toestellen te onderscheppen. De NAVO wil de productie uitbreiden en bijna 35 miljard euro besteden aan antidronetechnologie. Nederland leidt 1.200 defensiemedewerkers op voor dronegerelateerde taken. Volgens defensieonderzoeker Patrick Bolder is naast aanschaf vooral voortdurende innovatie noodzakelijk, omdat de technologie snel verandert.