Het wordt droger, warmer en brandgevaarlijker: KNMI komt met natuurbrandverwachting
In dit artikel:
Klimaatverandering maakt Nederland steeds vatbaarder voor natuurbranden, waarschuwen KNMI en veiligheidsexperts. Tussen 2017 en 2022 waren er gemiddeld 611 natuurbranden per jaar, meestal klein van schaal, maar in een dichtbevolkt land kan ook een relatief beperkte brand grote uitdagingen voor de hulpdiensten opleveren. Tijdens een presentatie woensdag bij het KNMI in De Bilt benadrukten deskundigen dat door drogere zomers, vaker wisselende natte en droge periodes (waardoor meer brandbaar plantenmateriaal ontstaat) en stijgende temperaturen de kans op onbeheersbare branden toeneemt — vooral in het zuiden van het land.
Het KNMI introduceert daarom een nieuwe, operationele natuurbrandverwachting: een model dat op basis van weersvoorspellingen een kansinschatting voor het aantal natuurbrandmeldingen geeft, twee weken vooruit. Vanaf woensdag wordt deze impactverwachting dagelijks per e-mail naar de brandweer gestuurd. Volgens ontwikkelaar Jouke de Baar is het KNMI de eerste weerdienst wereldwijd die zo’n verwachting operationeel inzet. Brandweerfunctionarissen hopen hiermee proactiever te kunnen handelen: bij verhoogd risico kunnen materieel, inzetplanning en meldkamerbezetting worden aangepast, wat belangrijk is omdat veel brandweerkrachten vrijwilligers zijn en inzet afstemming met werkgevers vergt.
Het KNMI illustreerde de gevoeligheid voor timing en omstandigheden met de natuurbrand in het Drents-Friese Wold (zomer 2018): hetzelfde vuur had veel grotere impact kunnen hebben bij ander windgerelateerd weer of als het op een ongunstiger plek was ontstaan, volgens een recente KNMI-analyse. Meteoroloog Carine Homan lichtte toe dat vier weerfactoren doorslaggevend zijn voor brandrisico: wind, neerslag, luchtvochtigheid en temperatuur. Vooral de wind (oostelijke stroming en harde windstoten) bevordert ontstaan en snelle verspreiding; de luchtvochtigheid neemt vaak langere periodes toe waarin vegetatie uitdroogt. KNMI-data laten zien dat het aantal dagen per jaar met relatieve vochtigheid onder 50% sinds 1950 ongeveer is verdubbeld, en voorjaarsmaximumtemperaturen al ruim 2°C hoger liggen dan rond 1900.
Onderzoekers en hulpdiensten juichen de nieuwe verwachting toe als een nuttig instrument voor voorbereiding en veiligheid. Daarnaast kondigde de overheid aan dat binnen enkele maanden een Nationaal Centrum voor Natuurbrandbeheersing wordt gelanceerd om coördinatie tussen brandweer, natuurbeheerders, wetenschap en KNMI te versterken.