Het wegbezuinigen van Zomergasten was nog maar het begin. Voor kunst- en cultuurprogramma's van de NPO dreigt een nieuwe kaalslag

In dit artikel:

De bezuinigingen bij de publieke omroep vanaf 2027 bedreigen een groot deel van het Nederlandse kunst- en cultuuraanbod. Programma’s als Zomergasten, Close Up, Nu te zien!, Man en kunst, Opium, Kunststof en Vrije Geluiden verdwijnen of worden ingekrompen. Ook NPO 2 Extra wordt opgeheven en van het Zondagochtendconcert resteert slechts een selectie.

Daarbovenop voorziet een concept voor een nieuwe Mediawet, die in 2029 moet ingaan, in een bestel met vier omroephuizen. De NTR verdwijnt en gaat op in de NOS, die wettelijke taken krijgt voor nieuws, sport, evenementen, het koningshuis en educatie. Kunst en cultuur worden niet als afzonderlijke publieke taak aan de NOS toegewezen, maar vallen onder een gezamenlijke verantwoordelijkheid van de nieuwe omroephuizen. Wie daarop toeziet, hoeveel geld beschikbaar komt en hoe de culturele expertise van de NTR behouden blijft, is volgens de auteur onduidelijk.

Minister van OCW Letschert (D66) kiest voor zelfregulering, terwijl omroepen en culturele instellingen in een brief wijzen op de maatschappelijke waarde van kunst: cultuur draagt volgens hen bij aan een veerkrachtige democratie, het collectieve geheugen en de verbeelding van de toekomst. Publieke radio en televisie maken kunst bovendien gratis en laagdrempelig toegankelijk voor een breed publiek.

Vooral de toekomst van programma’s en instellingen rond klassieke muziek baart zorgen. Podium Klassiek biedt musici een groot publiek en een podium voor nieuw werk, maar de redactie is al sterk verkleind. Ook het Radio Filharmonisch Orkest en het Groot Omroepkoor zijn afhankelijk van de publieke omroep. Hun concertserie ZaterdagMatinee, die sinds de jaren zestig vernieuwend en minder bekend repertoire bij een breed publiek brengt, valt nu onder de NTR. Het is onzeker welk omroephuis deze kostbare, specialistische programmering wil voortzetten. In het slechtste scenario verdwijnen de muziekprogramma’s en verliezen de omroepensembles hun podium en bestaansrecht.

De auteur bekritiseert de keuze om cultuur niet als kerntaak bij de NOS onder te brengen. Volgens de toelichting op het wetsvoorstel zou cultuur zich minder goed verenigen met de onafhankelijke nieuwsfunctie van de NOS. Dat roept de vraag op of kunst door de regering impliciet als politiek gekleurd of als ‘linkse hobby’ wordt behandeld. De auteur pleit juist voor kunst als onafhankelijke publieke voorziening voor iedereen. Belanghebbenden kunnen tot 23 oktober op het wetsvoorstel reageren.