Het volle stroomnet en woningbouw: 'Kijken naar slimmere oplossingen'
In dit artikel:
In delen van Noord-Brabant — met Eindhoven als grootste knelpunt — én in Utrecht gaat het elektriciteitsnet vanaf 1 juli op delen “op slot”: op sommige plekken zijn geen nieuwe of zwaardere aansluitingen meer mogelijk en krijgt woningbouw geen prioriteit meer bij toewijzing van capaciteit. De provincie Noord‑Brabant waarschuwt dat dit grote vertraging kan veroorzaken voor de plannen om tot 2030 ongeveer 157.000 woningen bij te bouwen (waarvan Eindhoven 30.000). Grote werkgevers zoals ASML stimuleren versnelling van huisvesting voor werknemers, maar veel projecten lopen nu tegen netcongestie aan.
De kern van het probleem is piekbelasting: het net raakt overbelast op momenten dat tegelijk veel vraag of teruglevering plaatsvindt. Waar voorheen projectontwikkelaars vaak pas laat een aansluiting vroegen, moeten zij nu omgekeerd werken en eerst inventariseren wat op een locatie technisch en contractueel mogelijk is. Blijft die ruimte beperkt, dan belanden plannen op de stapel of worden ze afgeblazen — tenzij er anders gebouwd wordt.
Netbewust bouwen biedt een mogelijke ontlasting. Dat betekent woningen zo ontwerpen en aansluiten dat ze minder piekverbruik veroorzaken of lokaal compenseren: zonnepanelen, collectieve warmte-koudeopslag en warmtepompen, buurtbatterijen, slimme apparatuur en soms een lokaal net met groepscontracten. Heijmans bouwt volgens die principes in Eindhoven en IJsselstein; door gemeenschappelijke warmtepompen en opslag wil het bedrijf de piekbelasting met ongeveer een derde terugdringen en zo sneller toestemming van gemeenten verkrijgen.
Deze aanpak vergt echter extra investeringen: ontwikkelaars en belangenverenigingen spreken van grofweg 10.000–15.000 euro extra per woning door benodigde WKO-systemen, batterijen en lokale netinfrastructuur. De bouwsector zit al onder druk door hogere materiaalkosten, arbeidskosten en lange bezwaarprocedures. Financiële en organisatorische drempels blijven dus een belemmering.
Specialisten benadrukken dat netbewust bouwen slechts één deel van de oplossing is. Nodig zijn ook snelle en grootschalige uitbreidingen van het transmissie- en distributienet, het duurzaam maken van de bestaande woningvoorraad en een verandering van mindset bij bewoners die elektriciteit tot nu toe als vanzelfsprekend zagen. Kortom: technische innovatie en lokale maatregelen helpen, maar zonder parallelle investeringen in het net en beleid blijven de knelpunten hardnekkig.