Het totale failliet van Den Haag: Waarom werkgevers en bonden de regie grijpen na de Catshuis-blunder van Jetten
In dit artikel:
Het artikel stelt dat het minderheidskabinet van premier Rob Jetten door intern gekrakeel en zwakke onderhandelingen de regie over arbeids- en economische kwesties is kwijtgeraakt, waardoor werkgevers en vakbonden buiten Den Haag om zelf stappen nemen. Na het mislukken van het Catshuis-overleg afgelopen donderdag zouden topfiguren uit het bedrijfsleven (onder wie VNO-NCW-voorzitter Coen van Oostrom) en de vakbeweging (FNV-voorman Hans Spekman) achter de schermen praten om een arbeidsmarktakkoord te smeden via de Stichting van de Arbeid, buiten de formele SER-structuren en de politieke top om.
Centrale knelpunt is volgens het stuk de langdurige werkgeversverplichting om zieke werknemers maximaal twee jaar door te betalen; dit zou ondernemers, met name het mkb, ontmoedigen personeel aan te nemen. De werkgevers willen via WIA-hervormingen het tweede ziektejaar wegnemen of anderszins verlichten. Tegelijkertijd vrezen vakbonden bezuinigingen die AOW, WW en WIA zouden aantasten; dat is een van de redenen dat de bonden eerder al fel reageerden en stakingen voorbereiden.
Concreet wijst het artikel op aangekondigde acties: stakingen in het openbaar vervoer op 24 juni (tot 8 uur ‘s ochtends) en spanningen in de metaal- en havensector. De bonden zouden die acties echter zorgvuldig opbouwen om werkgevers niet onnodig te schaden en de acties vooral als drukmiddel tegen het kabinet te richten.
Politiek wordt het kabinet beschreven als verdeeld en handelingsonbekwaam. Binnen de coalitie zouden D66, VVD en CDA uiteenlopende standpunten hebben; minister Vijlbrief (Sociale Zaken) en het CDA zouden bereid zijn om flexibel te zoeken naar geldbronnen, terwijl VVD-minister Eelco Heinen van Financiën streng vasthoudt aan begrotingsregels en eist dat tekorten binnen de sociale zekerheid worden gedekt. Die interne tegenstelling zou het kabinet “vleugellam” maken, waardoor maatschappelijke actoren de leiding over oplossingen nemen.
Het artikel heeft een duidelijk stellingname: het portretteert de regering als veroorzaker van economische schade en prijst de polder–de samenwerking tussen werkgevers en werknemers–als noodzakelijke interventie. Verder bevat het oproepen tot steun en donaties voor de publicerende organisatie, inclusief betalingsinstructies, en zet het zich af tegen wat het de “media-elite” en de politieke “lakeien” noemt.
Kort ter context voor lezers: in Nederland geldt dat werkgevers tijdens ziekte meestal de eerste twee ziektejaren loon doorbetalen; daarna kan langdurige arbeidsongeschiktheid via de WIA worden geregeld. Hervormingen van die regeling zijn politiek beladen omdat ze zowel financiële risico’s voor bedrijven als sociale vangnetten voor werknemers raken. De beschreven onderhandelingen in de polder en de aangekondigde acties moeten gezien worden als poging van sociale partners om snel praktische afspraken te maken nu het kabinet volgens het artikel faalt.