Het tellen van demonstranten is belangrijk: 'Je wilt dat het gaat over de boodschap, niet over het aantal mensen'
In dit artikel:
In Den Haag vond afgelopen zondag een massale demonstratie van Oxfam Novib plaats, waarbij volgens de organisatie ongeveer 150.000 mensen aanwezig waren. Dit protest tegen de Nederlandse medeplichtigheid aan Israëls oorlogsmisdaden, onderdeel van de zogenaamde Rode Lijn-actie, wil doorgaan totdat de politiek hierin een duidelijke grens trekt. Om het aantal deelnemers zo nauwkeurig mogelijk te bepalen, zette Oxfam Novib ditmaal een uitgebreide meetmethode in. Ongeveer vijftig sfeerbeheerders namen op vaste momenten foto’s langs de aanlooproutes en op het Malieveld, waarna een team via software als MapChecking de mensenmassa analyseerde op basis van dichtheid en oppervlak. De schatting van 150.000 deelnemers betrof het piekmoment vroeg in de mars; latere tellingen lagen iets lager omdat sommige demonstranten onderweg stopten of vertrokken.
Het systematisch tellen onderscheidde deze telling van eerdere, waarbij vaak alleen een ruwe visuele inschatting werd gemaakt. Zo registreerde de vorige Rode Lijn-demonstratie in mei ongeveer 100.000 deelnemers, maar zonder zo’n gedetailleerde onderbouwing. Tegelijkertijd verschenen in de media uiteenlopende schattingen, variërend van enkele tienduizenden tot honderdduizend, waarbij ook persbureaus en de politie vaak op het oog oordeelden. De landelijke politie weigert sinds kort nog zelf schattingen te maken, omdat hun cijfers vaak verschillen van die van de organisatoren en dat leidt tot discussies die de aandacht weghalen van de inhoudelijke boodschap. Dit soort onenigheid was eerder al zichtbaar bij demonstraties zoals de Mars Samen voor Nederland in 2021, waarbij de organisatie en gemeente sterk uiteenlopende bezoekersaantallen meldden.
De ervaring leert dat aantallen deelnemers niet alleen een weerspiegeling zijn van draagvlak, maar ook politiek geladen cijfers kunnen zijn. Daarom hecht Oxfam Novib ditmaal sterk aan transparantie in de telling, om te voorkomen dat discussies over aantallen de maatschappelijke discussie overschaduwen. Het precedent van het massale kruisraketprotest in 1983, met 550.000 aanwezigen als grootste betoging in de Nederlandse geschiedenis, toont hoe belangrijk en symbolisch deelnemersaantallen kunnen zijn voor politieke en maatschappelijke bewegingen.