Het stille gevaar van snus, de verslavende zakjes die nog steeds door ons voetbal sluipen: "Een ploegmaat kan echt niet meer zonder"

In dit artikel:

Nicotinezakjes, in de volksmond vaak snus genoemd, blijven wijdverspreid in het Belgische voetbal. Een nieuwe rondvraag, drie jaar na een eerdere reportage over het fenomeen, leert dat bij vrijwel elke club nog fanatieke gebruikers te vinden zijn. Het totale gebruik lijkt wel afgenomen: waar vroeger in sommige kleedkamers meer dan de helft van de spelers snus gebruikte, gaat het nu soms nog om een vijftal. Volgens betrokkenen spelen de samenstelling van de spelersgroep en de toenemende professionalisering van het voetbal daarbij een rol.

In enkele clubs blijft het gebruik echter zeer problematisch. Spelers bestellen grote hoeveelheden online en sommigen zeggen niet meer zonder nicotine te kunnen, zelfs wanneer hun tandvlees schade oploopt. Tegelijk is het taboe vrijwel verdwenen. Zakjes worden niet langer stiekem gebruikt, maar openlijk tijdens besprekingen aan elkaar gevraagd en in kleedkamers achtergelaten.

Snus bevat eigenlijk tabak, terwijl nicotinezakjes tabaksvrij zijn maar wel nicotine bevatten. Die nicotine komt via het mondslijmvlies in het bloed en veroorzaakt een korte roes. De verkoop van nicotinezakjes is in België verboden, maar bezit en gebruik niet. Spelers gebruiken ze naar eigen zeggen om zich voor een wedstrijd te concentreren, alerter te worden of achteraf te ontspannen. Ex-doelman Frank Boeckx stelde dat vroeger naar schatting een op de drie voetballers snus gebruikte, met bij sommige teams een aandeel van meer dan de helft.

Het probleem beperkt zich niet tot België. Volgens onderzoek van de Engelse spelersbond gebruikt ongeveer een op de vijf profvoetballers snus, met hogere cijfers bij vrouwen. Ook in Nederland en bij jeugdspelers neemt de bezorgdheid toe. Stijn Vandenbroucke van Feyenoord noemt nicotinezakjes volledig ingeburgerd in het voetbal en waarschuwt dat sommige exemplaren evenveel nicotine bevatten als twintig sigaretten.

Toch hebben de meeste Belgische clubs geen formele regels. Snus wordt vaak beschouwd als een minder schadelijk alternatief voor andere gewoonten, of clubs vrezen dat een verbod het gebruik alleen ondergronds zou duwen. Alleen sommige teams organiseren voorlichting; bij een topclub is snus tijdens revalidatie verboden omdat nicotine het herstel kan vertragen. OH Leuven zag het gebruik dalen na sensibilisering.

Clubartsen waarschuwen voor schade aan bloedvaten en zenuwstelsel, een verminderde zuurstofopname en vooral een sterke verslavingskans. Nicotine lijkt stress te verminderen, maar neemt volgens experts vooral ontwenningsverschijnselen weg. Stoppen kan daardoor tijdelijk tot slechtere prestaties leiden, waardoor blessureperiodes soms worden aangegrepen om spelers te laten afkicken.

De Pro League nam tot nu toe geen gezamenlijk initiatief. Medische experts pleiten niet in de eerste plaats voor een verbod, maar voor preventie, begeleiding en een breder maatschappelijk beleid. Binnen de European Football Clubs wordt daarom gewerkt aan een gezamenlijke aanpak.