Het openluchttheater is een wereld op zichzelf: 'Onze backstage is in een grot'
In dit artikel:
Op een warme zaterdagavond zit het openluchttheater Caprera in Bloemendaal al vroeg vol: zo’n 1.300 toeschouwers vullen de steile tribunes voor een optreden van de Nederlandse popzanger Nielson. Het concert vormt meer dan muziek alleen — bezoekers nemen eten en drinken mee en maken er een complete avond uit van. Caprera, omsloten door hoge bomen met een podium in de kuil van een voormalige zandafgraving, biedt een intieme setting waarin artiesten makkelijk contact leggen met publiek en ook rustige, akoestische nummers kunnen spelen.
Nederland telt ruim veertig van dergelijke bostheaters, verspreid over het land. Programmeur Peter van der Heyden noemt ze aantrekkelijk voor artiesten omdat ze anders werk mogelijk maken dan in popzalen of op festivals: minder hoeven opzwepen, meer ruimte voor ballades en interactie. De populariteit blijkt ook uit tournees die speciaal langs deze theaters lopen; namen als Spinvis, Davina Michelle, Douwe Bob en buitenlandse acts als Jake Bugg en Fink hebben die route gekozen.
Caprera bestaat sinds kort na de Tweede Wereldoorlog — opgericht door welgestelde buurtbewoners die cultuur en ontspanning wilden aanbieden tijdens de wederopbouw. Het theater programmeert een breed scala aan disciplines: film, jeugdtheater, klassieke muziek, pop en cabaret. Tijdens het optreden van Nielson liet de zanger het publiek actief meedoen, wisselde vrolijke popsongs af met een ingetogen eerbetoon (‘Grijs’) en benadrukte later dat juist de nabijheid van het publiek hem vrijheden geeft die hij op festivals minder pakt.
Het oudste Nederlandse openluchttheater ligt in Valkenburg (Limburg), opgericht in 1916 door de textielfamilie Diepen en vormgegeven door architect Pierre Cuypers. Het podium is in een voormalige mergelgroeve uitgehakt; de backstage bevindt zich in een grotachtige ruimte. Valkenburg kent een sterke traditie van zuidelijke blaasmuziek (HaFaBra) en trekt veel bezoekers: vorig jaar bezochten circa 40.000 mensen het seizoen, ondanks vaak nat weer.
Tegelijkertijd botsen deze theaters op moderne regelgeving. Geluidsbeperkingen en zorgen over overlast beperken het aantal concertdagen; zowel Caprera als Valkenburg hebben jaarlijks ongeveer twaalf dagen ontheffing gekregen. Sinds de inwerkingtreding van de Omgevingswet in 2024 is de situatie voor kleinere gemeenten complexer geworden, wat programmeurs frustreert en soms leidt tot preventieve beperkingen. Desondanks blijft de aantrekkingskracht van de openluchttheaters groot: hun combinatie van natuur, nabijheid en veelzijdig podiumaanbod blijkt een blijvende publiekstrekker.