Het onverholen antisemitisme van Thierry Baudet

In dit artikel:

Volgens dit uitvoerige, sterk opiniërende onderzoek van GeenStijl draait de crisis bij Forum voor Democratie (FvD) niet alleen om recente WhatsApp-ruzies of meningsverschillen over de politieke koers. De kern zou liggen in een al bijna twee jaar durende radicalisering rond partijleider Thierry Baudet, waarbij antisemitische en etno-nationalistische ideeën binnen de partij onvoldoende zouden zijn begrensd. Critici, getuigen en voormalige betrokkenen stellen bovendien dat binnen FvD een angstcultuur is ontstaan waarin klokkenluiders worden geïntimideerd of buitengesloten, terwijl extremistische sympathieën niet consequent worden aangepakt.

Het artikel baseert zich op gesprekken met onder anderen arabist Machteld Allan, politicoloog Machteld Zee, oud-collega David Suurland, classicus Bas van Bommel en de Britse schrijver Douglas Murray. Ook anonieme bronnen zouden verklaringen en bewijsstukken hebben aangeleverd. Zij beschrijven uitspraken die Baudet volgens hen in besloten gesprekken heeft gedaan over Joden, de Holocaust, ras en Europese geschiedenis. Genoemd worden onder meer complottheorieën over Joodse invloed, opmerkingen over een vermeende Joodse macht en uitspraken die volgens de betrokkenen Holocaustontkenning of bewondering voor nazi’s normaliseren. Baudet zou sommige uitspraken als provocatie of vrije meningsuiting hebben verdedigd, maar ze volgens de bronnen niet duidelijk hebben teruggenomen.

Al in de periode van Baudets promotie aan de Universiteit Leiden zouden medestudenten en collega’s zich zorgen hebben gemaakt over vergelijkbare provocaties. David Suurland zegt dat Baudet geregeld met extreme uitspraken collega’s op de kast joeg en dat leidinggevenden klachten afdoen als kwajongensgedrag. In 2020 legde een groep betrokkenen hun zorgen meerdere keren voor aan Paul Cliteur, Baudets promotor, vertrouweling en toenmalig FvD-senator. Zij hoopten dat Cliteur Baudet zou aanspreken of zou voorkomen dat antisemitische denkbeelden via de partij politiek invloed kregen.

Volgens de betrokkenen bagatelliseerde Cliteur de meldingen. Hij zou hebben verwezen naar “malligheid”, mogelijk veroorzaakt door alcohol, en hebben gezegd dat vooral Baudet zijn partijprogramma en boeken bepalend waren. Cliteur ontkende volgens het artikel niet dat hij op de hoogte was, maar greep niet in. De bronnen ervaren dat als een ernstige miskenning van hun zorgen. Cliteur zelf wordt daarnaast beschreven als iemand die uit een zeer ruime opvatting van vrijheid van meningsuiting terughoudend is met ingrijpen, ook bij Holocaustontkenning.

Murray zou na een privégesprek met Baudet zo geschokt zijn geweest dat hij de vriendschap verbrak en anderen voor Baudet waarschuwde. Ook de conservatieve denker Roger Scruton, die Baudet als mentor beschouwde, zou vóór zijn overlijden afstand van hem hebben genomen omdat Baudet ideeën volgens hem te ver doorvoerde. De precieze inhoud van het gesprek tussen Murray en Baudet wordt niet openbaar gemaakt; Murray bevestigde alleen dat hij er ernstig door was geraakt.

Na de verkiezingswinst van FvD in 2019 zou Baudet volgens het artikel steeds meer zijn gaan leunen op complotdenkers en radicaal-conservatieve internetkringen. Oud-partijvoorzitter Henk Otten waarschuwde destijds in NRC Handelsblad dat de partij naar extreemrechts verschoof en dat Baudet politieke verantwoordelijkheid ondergeschikt maakte aan provocerende filosofische exercities. Otten werd vervolgens uit de partij gewerkt. De auteur ziet dit als een vroeg signaal dat interne kritiek weinig ruimte kreeg.

Een vergelijkbaar patroon zou zichtbaar zijn geworden binnen de jongerenorganisatie Jongerenorganisatie Forum voor Democratie (JFvD). Daarover verschenen verhalen over antisemitische, racistische en nazistische uitingen, ontspoorde bijeenkomsten en contacten met extreemrechtse milieus. Volgens het artikel werden onderzoeken aangekondigd, maar verdwenen juist sommige melders of critici uit de organisatie. Baudet zou zich steeds sterker hebben omringd met loyale jonge medewerkers, onder wie Freek Jansen, en tegenstanders als verraders zijn gaan behandelen.

De directe aanleiding voor de recente crisis was volgens GeenStijl een golf aan interne kritiek, die na een bericht van Annabel Nanninga op sociale media losbarstte. Voormalige leden en andere betrokkenen traden naar voren met verhalen, opnames en documenten over de jongerenafdeling en de partijtop. Daardoor kwamen eerdere meldingen over antisemitische uitspraken en complotdenken opnieuw naar boven. Baudets emotionele en chaotische reacties zouden de indruk hebben versterkt dat de partijtop de controle verloor.

De auteur concludeert dat de problemen niet kunnen worden verklaard door één diner, één partijbijeenkomst of enkele ontspoorde jongeren. Volgens hem vormen de gemelde uitingen en incidenten samen een patroon waarin Baudets persoonlijke radicalisering, persoonsverheerlijking en intolerantie voor kritiek de partij hebben aangetast. Een beweging die aanvankelijk als redelijk rechts-liberaal alternatief werd gepresenteerd, zou daardoor zijn afgegleden naar een gesloten, door angst en loyaliteit beheerste organisatie. De crisis is in deze lezing niet alleen een machtsstrijd, maar het gevolg van een langdurige ideologische en organisatorische ontsporing rond Baudet.