Het Nederlandse wapen in de economische strijd tegen China: afval
In dit artikel:
Het nieuwe Nederlands Materialen Observatorium (NMO) onderzoekt welke hoeveelheden lithium, goud, mangaan en zeldzame aardmetalen in de Nederlandse ondergrond aanwezig zijn, hoewel de verwachtingen laag zijn. Vandaag dient het NMO een onderzoeksplan in bij het ministerie van Economische Zaken. Europa streeft naar meer zelfvoorzienendheid in kritieke grondstoffen, essentieel voor technologieën als elektrische auto's, windenergie en defensie. Tot nu toe is vooral China de dominante leverancier, wat de EU economisch en militair kwetsbaar maakt. Daarom moeten lidstaten, waaronder Nederland, hun eigen bronnen beter in kaart brengen en benutten.
Volgens NMO-directeur Peter Paul van ’t Veen lag de focus van ondergrondonderzoek traditioneel op olie en gas, maar nu geldt die opzoeking naar waardevolle mineralen. Toch lijkt grootschalige winning in Nederland economisch weinig rendabel, gezien de beperkte aanwezigheid van die grondstoffen. Het echte potentieel ligt juist in het herwinnen van metalen uit hoogwaardig industrieel afval, zoals oude smartphones, batterijen en elektronische apparaten. Nederland is hiervoor bij uitstek geschikt vanwege zijn geavanceerde economie en de grote hoeveelheden elektronisch afval die worden geproduceerd, aldus TU Delft-onderzoeker Shoshan Abrahami.
De huidige recyclingmethodes veroorzaken veel uitstoot door het gebruik van verbrandingsovens. Abrahami werkt aan watergebaseerde technieken die het milieu minder belasten. Herwinning uit afval heeft niet alleen milieu- en economische voordelen—zoals minder mijnbouw en natuurverstoring—maar vergroot ook de Europese strategische autonomie. De EU zet zwaar in op het vergroten van het aandeel strategische grondstoffen uit Europees afval, met als doel binnen vijf jaar een kwart van deze materialen via recycling terug te winnen.
Hoewel Europa vooral op het gebied van nikkel en kobalt al goede voortgang boekt, blijven andere kritieke mineralen moeilijker te recyclen. Abrahami pleit voor strengere wetgeving die bedrijven verplicht om gerecyclede grondstoffen in hun producten te verwerken. Een concreet voorbeeld is de nieuwe Europese batterijverordening, die fabrikanten dwingt om een groeiend percentage hergebruikte mineralen te gebruiken.
China loopt op dit vlak voorop, dankzij uitgebreide kennis, infrastructuur en een cultuur waarbij vrijwel niets wordt verspild. Steven Lans, oprichter van het Delftse bedrijf Back to Battery, benadrukt dat zij nieuwe technologieën ontwikkelen om materialen uit oude lithiumbatterijen terug te winnen, gesteund door Europese regelgeving. Volgens Lans is Europa weliswaar ambitieus en streng, maar blijft het een uitdaging om het Chinese niveau in recycling en productie van kritieke grondstoffen te evenaren. Het NMO-onderzoek vormt een eerste stap om inzicht te krijgen in eigen grondstofmogelijkheden, terwijl kringlooptechnieken de sleutel kunnen zijn voor Europese onafhankelijkheid op dit gebied.