Het meisje in rood in Frans Hals, twee dansende zussen door de sneeuw op IFFR en een debuutroman
In dit artikel:
Thor Rydin van De Groene tipt deze week drie culturele vondsten die gemeen hebben dat ze mensen laten zien als meer dan hun lijden: scheppend, weerbarstig en toekomstgericht.
In het Frans Hals Museum is nu werk te zien van Coba Ritsema (1876–1961). Ritsema, bekend uit het begin van de twintigste eeuw, schilderde niet alleen stillevens maar vooral indringende portretten. In de tentoonstelling vallen vooral de intieme, soms raadselachtige blikken op: meisjes en vrouwen die zowel vertrek als innerlijke standvastigheid uitstralen. De expositie plaatst haar oeuvre tegen de achtergrond van de vrouwenemancipatie van haar tijd, wat de context verheldert maar soms ook het directe gesprek met haar schilderkunst belemmert.
De documentaire Birds in the Earth (2018) van Marja Helander brengt de dansende zussen Birit en Katja Haarla in beeld, afstammelingen van de Sami. Gefilmd in het besneeuwde noorden van Finland, toont de film een eigentijds en eigenzinnig Samenleven: geen uitsluitend fragiel verleden maar een alternatief heden vol zelfvertrouwen. Helander — zelf dochter van een Finse moeder en Sami-vader — legt die balans tussen traditie en moderniteit stilistisch fraai vast; de film wordt vertoond op de aanstaande editie van het International Film Festival Rotterdam.
Tot slot het romandebuut van de Bulgaarse Joanna Elmy (1995), Schuldig geboren (2022), onlangs vertaald door Hellen Kooijman. Het verhaal volgt een dochter die pas afstand nemend ontdekt hoeveel ze haar ouders mist en die de grote, herkauwde geschiedbeelden van Bulgarije — van communisme tot Ottomaanse en Byzantijnse invloeden — met persoonlijke pijn en migratie naar de VS confronteert. Elmy biedt daarmee een fris, hedendaags perspectief op Balkanidentiteit en de prijs van vertrek.
Samen tonen de drie tips hoe kunstenaars en schrijvers individuen afbeelden die niet alleen slachtoffer zijn, maar ook vermogen tonen om te blijven bestaan, bewegen en creëren.