Het meedogenloze mysterie van 'het monster van Firenze', voor wie Italië al meer dan 50 jaar de adem inhoudt
In dit artikel:
Vanaf vandaag staat op Netflix Il Mostro di Firenze, een vierdelige serie over een reeks onopgeloste seriemoorden rond Florence die decennialang Italië in zijn greep hield. Tussen 21 augustus 1968 en september 1985 werden acht jonge koppels op het platteland rond Firenze gedood — meestal in een auto, vaak tijdens of na seksuele handelingen — met dezelfde vermoedelijke moordwapen, een Beretta .22 waarvan op de onderkant van de kogels een H was gegraveerd. Bij veel vrouwelijke slachtoffers werden later ernstige verminkingen vastgesteld. In totaal gaat het om zestien slachtoffers.
De moorden vonden plaats op uiteenlopende plekken rond Florence: Signa (1968), Sagginale (1974), Scandicci (1981 en 1983), Calenzano (1981), Baccaiano (1982), Vicchio (1984) en een bos bij San Casciano (1985). Het eerste slachtofferkoppel was Antonio Lo Bianco en Barbara Locci; hun zoontje van zes wekende later werd de enige directe getuige. Pas vanaf 1982 wezen patronen in het gebruikte wapen onderzoekers erop dat de zaken mogelijk met elkaar verband hielden en zo ontstond de mythische naam “Il Mostro di Firenze”.
Het onderzoek is een lappendeken van verdachten, tegenstrijdige bewijzen, gerechtelijke dwalingen en complottheorieën. Belangrijke pistes die jaren hebben gedomineerd:
- De Sardijnse piste: rond Stefano Mele, man van het eerste slachtoffer, en leden van de familie Vinci. Mele werd aanvankelijk veroordeeld voor de eerste moord maar zat later in de gevangenis tijdens daaropvolgende slachtpartijen, wat hem voor sommigen als dader ondenkbaar maakte. DNA-onderzoek bracht later onverwachte familiebanden aan het licht (het jongetje bleek niet Stefano’s, maar Giovanni Vinci’s zoon), en enkele betrokkenen verdwenen of werden later zelf slachtoffer van moord.
- Pietro Pacciani: een boer met een crimineel verleden die in 1994 tot levenslang werd veroordeeld voor meerdere moorden, maar na talrijke beroepsprocedures later deels vrijgesproken en opnieuw aangeklaagd werd; hij stierf voordat een definitief derde proces kon plaatsvinden. Zijn vermeende rol bleef controversieel omdat veel aanwijzingen indirect waren en sommige bewijzen gemanipuleerd leken.
- De “compagni di merende” (de zogenaamde “snackvrienden”): vrienden van Pacciani — Mario Vanni, Giancarlo Lotti, Giovanni Faggi — die later zelf als verdachten opdoken. Vanni kreeg uiteindelijk levenslang, Lotti kreeg 26 jaar; beiden zijn inmiddels overleden. De mannen beschuldigden elkaar en leverden verwarring op in het dossier.
- Sektes en elitecomplotten: sommige onderzoekers en aanklagers suggereerden betrokkenheid van satanische rituelen of machtige opdrachtgevers die Pacciani en anderen zouden hebben ingehuurd. Namen als dokter Francesco Narducci en apotheker Francesco Calamandrei circuleerden in deze theorieën; Narducci’s dood in 1985 (opgevist uit het meer van Trasimeno) bleef omgeven door geheimzinnigheid en voedde complotten, maar harde bewijzen ontbreekten.
Het onderzoek werd al die tijd gehinderd door procedurele fouten, tegenstrijdige aanklagerstactieken, sensationele media-aandacht en zelfs veroordelingen van journalisten. Daardoor ontstond wantrouwen en een mozaïek van hypothesen — van een enkele seriemoordenaar tot meerdere daders en samenzweringen — zonder dat er ooit sluitend bewijs voor één eenduidige verklaring kwam. Belangrijke vragen blijven onbeantwoord: waarom werd het zoontje van Locci gespaard, waarom waren niet álle vrouwen verminkt, en of de eerste moord van 1968 echt deel uitmaakt van dezelfde reeks. Na ruim vijf decennia is het nog onduidelijk of er één “monster” bestaat of meerdere daders.
De nieuwe Netflix-serie kiest vooral voor de Sardijnse piste en vertelt elke aflevering vanuit het perspectief van mannen die in het dossier verdacht werden: Stefano Mele, zijn broer Giovanni en de Vinci-broers. De makers schetsen ook het Italië van die jaren — landelijke armoede en machtsverschillen — als context voor het ontstaan van angst en geweld. Omdat het echte onderzoek complex en onbeslist blijft, belooft de serie mogelijk nieuw debat en nieuwe vragen in plaats van definitieve antwoorden.