Het Land van Hagelslag: in Museum H'Art wreekt Congolees collectief CATPC zich op de kolonisator met langzaam afbrokkelende chocoladekunst
In dit artikel:
De tentoonstelling Het Land van Hagelslag in Museum H’Art, tot 8 november te zien, brengt het Congolese collectief CATPC in beeld en kreeg al erkenning voor de beste tentoonstellingstitel van het jaar. Het werk balanceert politieke betrokkenheid en kunstzinnigheid: het draagt de geschiedenis van plantagearbeid en koloniale onrechtvaardigheid uit, maar vertelt ook persoonlijke, hedendaagse levensverhalen van de makers.
Elf jaar geleden was CATPC voor het eerst in Nederland te zien; op advies van kunstenaar Renzo Martens begonnen de voormalige plantagearbeiders te werken met cacao als kunstmateriaal. Door cacao te verwerken tot verkoopbare kunst kochten zij grond terug van de plantages waar zij en hun families generatieslang werkten — inmiddels zijn zo’n 395 hectare omgevormd tot een ecologisch voedselbos. Die praktijk is zowel economisch programma als politiek statement: het confronteert de machtsverhoudingen in de kunstwereld en de koloniale verbanden die ook Nederlandse instellingen raken (een poging tot opname in het Stedelijk strandde, mede vanwege historische banden met een koloniaal betrokken bankiersfamilie). CATPC kreeg wel een grote presentatie in het Van Abbemuseum en vertegenwoordigde Nederland op de Biënnale van Venetië 2024; de opstelling uit Venetië is nu grotendeels in H’Art te zien.
De tentoonstelling combineert een filmzaal met portretten op juten cacaozakken en een centrale rij sculpturen — vaak in twee versies: duurzame palmolie- en suikerwerken die buiten kunnen staan, en fragiele cacaobeelden die met tijd en slijtage veranderen. Die vergankelijkheid past bij een Congolese opvatting van kunst als gebruiksvoorwerp dat betekenis wint door gebruik. Multiples van cacaowerken zijn betaalbaar in de museumshop; de opbrengst gaat terug naar uitbreiding van het land van CATPC. De presentatieruimte nodigt uit het werk van alle kanten te bekijken en legt nadruk op zowel iconografische kracht als de materiële en maatschappelijke achtergrond van de kunst.