Het land dat sterft, uit het graf opstaat en weer sterft: korte geschiedenis van Libanees-Israëlisch conflict
In dit artikel:
Libanon leeft in angst voor een nieuwe grootschalige oorlog en een mogelijke hernieuwde Israëlische bezetting van het zuiden. Het huidige geweld past in een lange reeks confrontaties tussen Israël en verschillende Libanese en Palestijnse groepen sinds de jaren 1970, waarbij de burgerbevolking steeds de grootste tol betaalde.
De wortels gaan terug naar de Libanese burgeroorlog (1975–1990), deels gevoed door de komst van Palestijnse vluchtelingen en de vestiging van de PLO in Zuid-Libanon na hun verdrijving uit Jordanië. Israël voerde in 1978 een eerste inval door tot aan de Litani-rivier, na een buskaping door Palestijnse militanten; honderden burgers kwamen om en tienduizenden vluchtten. In 1982 volgde een veel grotere invasie onder premierschap van Menachem Begin en defensieminister Ariel Sharon, formeel om PLO-invallen te stoppen maar ook met politieke doelen in Beiroet. Die campagne leidde tot de belegering van West-Beiroet en de uittocht van Arafat en veel PLO-krachten naar Tunis. Tegelijkertijd vielen tijdens de oorlog ernstige oorlogsmisdaden en massamoorden, waaronder het bloedbad van Sabra en Shatila.
Na 1982 bleef Israël decennialang invloed uitoefenen op Zuid-Libanon, deels via de door Israël gesteunde Zuid-Libanese Militie (SLA). Uit de bezetting en het verzet groeide Hezbollah, een sjiitische beweging gesteund door Iran die zowel een gewapende vleugel als een politieke organisatie ontwikkelde en zich in de loop der jaren ook ontplooide als aanbieder van sociale diensten. Hezbollah voerde guerrilla-acties en raketaanvallen uit tegen Israël; na de terugtrekking van Israël uit Zuid-Libanon in 2000 vestigde Hezbollah zich nog nadrukkelijker in het zuiden en in de Libanese politiek.
Een nieuw hevig hoofdstuk brak in 2006 toen Hezbollah Israëlische militairen ontvoerde. Israël reageerde met zware luchtaanvallen en een grondoffensief tot voorbij de Litani, wat leidde tot uitgebreide verwoestingen in het zuiden en in Beiroet. Ongeveer 1.100 Libanese burgers en meer dan honderd Hezbollah-strijders kwamen om; Israël verloor ongeveer 120 militairen. Het conflict eindigde op 14 augustus 2006 met een VN-resolutie en een staakt-het-vuren, maar Hezbollah won in de regio aanzien omdat het Israëlische optreden niet het beoogde resultaat leek op te leveren.
In de decennia daarna bleef een fragiel patroon van acties en vergeldingen bestaan. Hezbollah bouwde zijn arsenaal en organisatie uit — deels met Iraanse steun — en integreerde zich verder in de Libanese samenleving, terwijl spanningen aan de grens regelmatig oplaaiden. De aanval van Hamas op Israël op 7 oktober 2023 en de Israëlische oorlog tegen Hamas wakkerden de grensconflicten opnieuw aan: Hezbollah voerde raketaanvallen, Israël bombardeerde doelen in Libanon en de grensliep steeds verder op.
In oktober–november 2024 escaleerde het opnieuw tot een grondoorlog: Israël viel Zuid-Libanon binnen en riep op tot het verdrijven van Hezbollah. Na twee maanden trad op 27 november 2024 een permanent staakt-het-vuren in waarbij Israël zich binnen 60 dagen uit het zuiden moest terugtrekken, met uitzondering van enkele posten. Beide zijden rapporteerden zware verliezen; de VN koppelde bijna 4.000 dodelijke slachtoffers direct aan de gevechten en de Libanese overheid meldde circa 1,2 miljoen ontheemden. Israël stelde dat tot 70 procent van Hezbollahs raket- en dronearsenaal was vernietigd en dat tienduizenden strijders zijn gevallen, terwijl Hezbollah de perceptie van eigen kracht in de Arabische wereld versterkte.
Het artikel beschrijft ook een latere herleving van geweld in 2026, nu in de context van een Israëlische oorlog tegen Iran waarbij Hezbollah wederom als Iraanse proxy optreedt. Israël voerde zware aanvallen uit op het zuiden van Libanon en op Beiroet, gaf evacuatieorders voor gebieden ten zuiden van de Litani- en Zahrani-rivieren en dynamiteerde bruggen om de beweging van strijders te remmen. Duizenden Libanezen vluchtten; volgens de tekst vielen tot dusver circa 1.000 doden in het nieuwe geweld. Het Israëlische doel lijkt het instellen van een "veiligheidszone" te zijn met langdurige aanwezigheid zolang raketaanvallen voortduren, wat in Libanon de angst voedt dat het zuiden weer permanent verloren kan gaan.
Decennia van oorlog en bezetting hebben Libanon diep getekend: economische vlucht, institutionele teloorgang en collectief trauma. Waar Libanon ooit werd gezien als de "parel van het Midden-Oosten", is het land sindsdien herhaaldelijk opgebouwd en weer verwoest. Of de huidige confrontatie zal uitmonden in een langdurige bezetting en nog grotere verwoestingen, blijft onzeker — veel Libanezen leven in vrees en moedeloosheid. Het artikel verscheen oorspronkelijk in september 2024 en is geactualiseerd naar aanleiding van de recentere escalaties.