Het laatste boek van Lieke Marsman gaat over een zieke wereld waarin mensen betalen met hun ziel

In dit artikel:

Lieke Marsman (35), de voormalige Dichter des Vaderlands, overleed op 3 juni 2026 aan een zeldzame kanker. In de dagen daarna laaiden memoriams en gedeelde filmpjes van voordrachten op sociale media opnieuw op; vooral het gedicht “In mijn mand” kreeg veel aandacht. Zes dagen na haar overlijden verscheen haar laatste boek, De dichter en de duivel (9 juni 2026): een fabelachtige, scherpzinnige waarschuwing aan wat Marsman ziet als een ongeneeslijk zieke samenleving.

In het verhaal ontdekt een dichter dat de berging onder haar huis toegang geeft tot een ondergrondse wereld, Onder-Nederland. De vertelling draait niet zoveel meer om persoonlijke ziekte als om een maatschappij die wereldwijd ziek is: leegte, sleur, en holle praatjes domineren. Marsman localiseert de kwaal in alledaagse verschijnselen — datacenters die gedrag registreren en analyseren, robottrainees, eindeloze marketingzinnen en socialmediacontent die iedereen “meeneemt” op een gescripte dag. Satirische vondsten zoals het SoulSearcher+-pakket (waarbij mensen een stukje van hun ziel als betaalmiddel inleveren) en onheilspellende, commodified intimiteit laten zien hoe technologie, kapitalisme en reclame zielenvulling vervangen.

Het duivelpersonage in het boek is geen klassieke verschrikker maar een charmante verleider: in een bamboe-T-shirt, vriendelijk sprekend, die gelijkmoedigheid en verleiding combineert en op het eind zelfs vraagt om een knuffel. Die moderne duivel symboliseert hoe verleiding tegenwoordig verpakt wordt als gemak, entertainment of ‘verbetering’ — zelden als expliciete kwaadwilligheid. Marsmans taal blijft poëtisch en trefzeker; elk woord is bewust geplaatst om de alledaagse misleiding bloot te leggen.

De roman bouwt voort op Marsmans eerdere, openhartige werk over haar ziekte, vooral Op een andere planeet kunnen ze me redden (2025), waarin zij beschreef hoe terminale ziekte haar aanvankelijke vertrouwen in de westerse wetenschap ondermijnde en haar leidde tot geloofservaringen. In die autobiografische reflecties schrijft ze over teleurstelling in de geneeskunde en een herwonnen geloof in God. In De dichter en de duivel verschuift de aandacht: het persoonlijke lijden is achtergrond voor een bredere thematiek van zingeving, verleiding en kosmische strijd om de ziel.

Critici en recensenten hebben parallellen getrokken met klassieke verhalen over verleiding en het hiernamaals — van Dante’s Inferno (opvallend: Dante was ook 35 toen hij zijn reis beschreef) tot het Nederlandse middeleeuwse verhaal van Mariken van Nieumeghen, waarin een jong meisje door een sluwe gezel verleid wordt en later boete doet. Marsmans boek plaatst die oude motieven in een hedendaagse context: de strijd om de zielen van mensen speelt zich nu af tussen algoritmen, merken en draagbare technologieën.

Kortom: De dichter en de duivel is een literaire aanklacht tegen de moderniteit die leegte verkoopt als vervulling, geschreven door iemand die zowel persoonlijk leed als spirituele ontwrichting tot onderwerp maakte. Het boek presenteert Marsmans laatste kunstenaarsperspectief op een wereld die volgens haar meer dan ooit zorg en genezing nodig heeft.