Het kostte bloed, zweet en tranen, maar de jarige Johan Cruijff Arena (30) is definitief in de armen gesloten: terugblik op een bewogen geschiedenis

In dit artikel:

De Johan Cruijff Arena bestaat vrijdag dertig jaar. Het stadion in Amsterdam-Zuidoost is inmiddels een vaste thuisbasis van Ajax en een belangrijke concertlocatie, maar de beginperiode verliep moeizaam.

Ajax verhuisde in 1996 vanuit De Meer, kort na een uitzonderlijk succesvolle reeks met onder meer de UEFA Cup, de Champions League en de wereldbeker. De club kon het hoge niveau daarna niet vasthouden. Hoewel Ajax in het eerste seizoen in de Arena nog de halve finales van de Champions League bereikte, werd dat destijds als onvoldoende beschouwd. De sportieve terugval versterkte de kritiek op het nieuwe stadion.

Supporters vonden de Arena kil en ongezellig. De F-Side werd bij de verhuizing over verschillende tribunes verdeeld, waardoor de herkenbare sfeer rond de thuiswedstrijden verdween. De slechte akoestiek maakte fluiten extra hoorbaar en werd volgens de terugkerende kritiek een symbool van de afstand tussen Ajax, zijn publiek en het stadion. Ook de grasmat leverde voortdurend problemen op. Een supportersactie met koeien op het veld in 2001 maakte daar op ludieke wijze bezwaar tegen.

De frustratie liep verder op door tegenvallende prestaties en incidenten. In 2001 bestormden ongeveer tachtig supporters een vak met NAC-fans na een nederlaag van 1-3 en richtten zij vernielingen aan in het stadion. Een jaar eerder was het eeuwfeest van Ajax ontsierd door ongeregeldheden na verlies tegen FC Twente. In die jaren verlangden veel fans terug naar De Meer, ondanks de beperkte capaciteit van dat oude stadion.

De omslag kwam geleidelijk. De grasproblemen werden beter aangepakt en aanpassingen aan het gebouw brachten de clubidentiteit sterker naar voren. Roltrappen vervingen een deel van de trappen, stoelen kregen een rode kleur, tribunes werden uitgebreid en de harde kern kreeg opnieuw een plek achter het doel. Het grote keerpunt volgde op 15 mei 2011, toen Ajax FC Twente met 3-1 versloeg en in een volledig gevulde Arena kampioen werd. De sfeer tijdens die wedstrijd liet zien dat het stadion ook een echte thuisvoorsprong kon bieden.

De naamswijziging naar Johan Cruijff Arena in 2018 bevestigde de verbondenheid met Ajax en Amsterdam. Een jaar later beleefde de club er een nieuw Europees hoogtepunt met de halvefinalecampagne onder trainer Erik ten Hag, ondanks de pijnlijke uitschakeling tegen Tottenham Hotspur. Ook toen de sportieve resultaten later opnieuw terugliepen, bleef de positie van het stadion overeind.

De Arena werd bovendien bekend door bijzondere gebeurtenissen buiten het voetbal. De herdenking van André Hazes in 2004 trok miljoenen televisiekijkers. Tegelijkertijd bleef het stadion verbonden aan ernstige incidenten, zoals de mishandeling van Koen Everink tijdens Sensation White in 2012 en de dodelijke aanrijding op het parkeerdek in het openingsjaar. Ook supportersgeweld bleef een probleem: in 2023 werd een wedstrijd tegen Feyenoord stilgelegd nadat fans bij een achterstand van 3-0 actievoerden. Vorig seizoen drongen gemaskerde mannen binnen en leidde zwaar vuurwerk tegen FC Groningen tot het einde van de wedstrijd.

Als concertlocatie moest de Arena eveneens een ontwikkeling doormaken. De galm maakte optredens aanvankelijk moeilijk verstaanbaar, ondanks maatregelen aan het dak. Later verbeterden techniek en organisatie de geluidskwaliteit en beleving. Concerten van onder anderen de Toppers, The Rolling Stones, Taylor Swift, Harry Styles en Beyoncé maakten het stadion tot een toonaangevend podium voor grote producties. Het ontwerp maakt het bovendien relatief eenvoudig om vrachtwagens met decor rechtstreeks naar de stadionvloer te laten rijden.

Bij de opening op 14 augustus 1996 lag de Arena nog geïsoleerd aan de rand van de stad. Door de groei van Amsterdam kwam het stadion zowel geografisch als emotioneel dichter bij de stad te liggen. Wat ooit gold als een sfeerloze en problematische nieuwbouwlocatie, is nu een onmisbaar onderdeel van Amsterdam geworden.