Het Koerdische sprookje in Syrië valt in duigen

In dit artikel:

Het Koerdische machtsgebied in Noord-Syrië is in korte tijd sterk ingekrompen door optredens van pro-Damascus milities. Waar de SDF in 2023 nog vrijwel het hele gebied boven de Eufraat beheerste — ongeveer een derde van Syrië, verworven in tien jaar strijd tegen IS met westerse steun — blijven nu vooral Qamishli en Hasakah over. Damascus eist dat de SDF binnen vier dagen een concreet plan overlegt om op te gaan in het nationale Syrische leger; lukt dat niet, dan dreigt ook dat laatste bolwerk te verdwijnen.

De ommekeer hangt samen met politieke veranderingen: nadat rebellen in december 2024 het landsbestuur overnamen, trad Ahmed al‑Sharaa aan als president en wil hij geen zelfstandig Koerdisch leger op Syrisch grondgebied. Al‑Sharaa probeerde aanvankelijk via onderhandelingen concessies te doen — recent nog door Koerdisch als nationale taal te erkennen — maar Koerdische leiders vrezen verlies van autonomie en marginalisering, gezien de lange geschiedenis van onvervulde Koerdische eisen.

Een urgent veiligheidsprobleem is de status van duizenden IS‑gevangenen en hun familieleden in Koerdisch beheer. Regeringsmilities hebben al gevangenissen aangevallen (onder meer de Shaddadi‑gevangenis) en de SDF verliet kamp Al‑Hol, berucht vanwege de vele gevangenen, waaronder vrouwen, kinderen en ook enkele Nederlanders. Er bestaat vrees dat milities, onafhankelijk van officiële Damascus‑lijnen, gevangenen zullen vrijlaten, wat een opleving van IS‑risico’s kan veroorzaken.

Internationaal speelt de VS een lastige rol: de Amerikanen steunen de nieuwe regering en roepen de Koerden op zich bij Damascus te voegen, ondanks het gevaar dat die koers leidt tot verdere marginalisering van de Koerden en onveiligheid in de regio. De snelle ineenstorting van het Koerdische bestuursgebied markeert het einde van een periode van relatief ruime autonomie en stelt moeilijke keuzes en risico’s voor de komende weken.