Het kerkje van vesting Oudeschans bestaat 400 jaar

In dit artikel:

De Garnizoenskerk in Oudeschans, aan de Voorstraat, is een overblijfsel van het voormalige vestingwerk: het omringende bolwerk werd in de 19e eeuw gesloopt, maar de kerk uit 1626 bleef bewaard. Het ensemble omvat de voorgevel met pastorie en het achterliggende kerkgebouw en wordt beheerd door sleutelhouder en gastheer Ronald Lambeek, die in het dorp woont. Ooit was een zijaanbouw de klompenschuur; kerkgangers namen daar hun schoenen uit voordat ze de kerk betraden.

Binnen heerst een sobere, bijna militaire sfeer: eenvoudige banken in groen, een schoon maar sober liturgisch centrum met podium voor piano en lessenaar, en in het middenpad een grote grafzerk van een commandeur uit 1770. Het ogenschijnlijke achttiende-eeuwse orgelfront blijkt een trompe-l’oeil-schildering te zijn, compleet met registerknoppen en geslepen details. Achterin is een verhoogd deel met daaronder een diepe kelder; deze verhoging heet in de volksmond “klunderbeune” en zou bedoeld zijn geweest voor harde werkers die luid omhoogklommen.

De kerk is nog actief als cultuur- en gemeenschapshuis: exposities, presentaties, koffieconcerten, af en toe een rouw- of trouwdienst, en hij fungeert als stemlokaal en dorpshuis. Belangrijk ritueel is dat de protestantse gemeente van Bellingwolde elk jaar op oudjaarsdag een dienst in het gebouw houdt.

Extern vertoont het gebouw scheuren en verzakkingen door de ligging in het veengebied; er wordt gespeculeerd over mogelijke aardbevingsschade, maar dat blijft omstreden. In de dakruiter hangt een zeventiende-eeuws uurwerk dat in 1983 op ingenieuze wijze opnieuw liep dankzij een wasmachinemotor en fietsketting. Na de laatste reguliere zondagse dienst in 1953 kwam de kerk in beheer van de Stichting Oude Groninger Kerken; na restauratie werd hij in 1976 heropend. Het bezoekersboek getuigt van waardering en hoop dat het kerkleven levend blijft.