Het kabinet heeft wel veel woorden maar geen verhaal

In dit artikel:

De aangekondigde vernieuwing van de Troonrede is volgens Han van der Horst uitgelopen op een teleurstelling. Door politieke verdeeldheid en uitgestelde besluiten verkeerde het kabinet in de aanloop naar Prinsjesdag in zwaar weer. Daarom werd gehoopt op een koninklijke rede die meer zou bieden dan de gebruikelijke algemeenheden: een helder verhaal over de problemen van Nederland en een koers voor de toekomst.

De koning benadrukte uiteindelijk vooral dat democratie draait om luisteren, samenwerken en compromissen sluiten. Ook wees hij erop dat grote opgaven tijd kosten. Van der Horst vindt die boodschap te vaag voor een land dat volgens hem dringend richting nodig heeft. Goedbedoelde woorden lossen de problemen niet op, stelt hij, en de slotformule van de rede ademde volgens hem eerder onzekerheid dan vertrouwen.

De columnist noemt vervolgens de belangrijkste knelpunten: versleten bruggen en schoolgebouwen, een vastgelopen jeugdzorg, een overbelast elektriciteitsnet en de risico’s van blijvende afhankelijkheid van fossiele energie. Ook de huidige landbouw zou niet houdbaar zijn zonder grootschalige invoer van veevoer en kunstmest. Tegelijk verandert oorlogstechnologie snel, terwijl Nederland volgens hem moeite heeft om moderne marineschepen te bouwen. Economische cijfers verhullen bovendien structurele zwaktes. ASML is een belangrijke troef, maar de voorsprong in chipmachines kan door China worden ingehaald. Op het gebied van ICT en internet blijft Nederland sterk afhankelijk van Amerikaanse bedrijven.

Van der Horst waarschuwt dat Nederland, net als in de achttiende eeuw, stilstand ten onrechte voor vooruitgang kan aanzien. Goedkope arbeid uit lagelonenlanden houdt delen van het bedrijfsleven en de export overeind, terwijl ambitie en vernieuwing volgens hem worden afgeremd door kortzichtig bezuinigen. Een overtuigend toekomstverhaal zou volgens de auteur nodig zijn om burgers en politiek gezamenlijk in beweging te krijgen, maar niemand lijkt dat te kunnen of te durven formuleren. Zijn conclusie is daarom somber: Nederland ziet wel waar het schip strandt.

Tot slot benadrukt hij dat het toeslagenschandaal en de aardgasaffaire in Groningen aandacht moeten houden, zeker nu gaswinning doorgaat en de compensatie voor Friesland volgens hem tekortschiet.